Diseembar

Diseembar waa bisha laba iyo tobnaad ee ugu dambaysa sannadka kalandarka Girigooriga (kalandarka caalamiga ah ee maanta lagu shaqeeyo). Waxay leedahay 31 maalmood. Waxay ku bilaabantaa kadib Noofembar, waxaana ka danbeeya Janaayo oo bilaabaya sannad cusub.

Magaca 'Diseembar' wuxuu ka soo jeedaa ereyga Laatiinka ah 'december', oo ka yimid 'decem' macnihiisuna yahay toban. Sababtu waxay tahay in kalandarkii hore ee Roomaanka bishu ahayd tii tobnaad, iyadoo sannadku ka bilaabmayay Maarso. Markii labo bilood — Janaayo iyo Febraayo — lagu daray kalandarka, magacu wuu sii jiray in kastoo booskeedu isbeddelay.

Cimilada iyo xilliyada

Waqooyiga adduunka, Diseembar waxay ka mid tahay bilaha jiilaalka (qabowga), waana bisha ay maalintu ugu gaaban tahay. Koonfurta adduunka, sida Awstaraaliya iyo Koonfur Afrika, waa xilli kulayl (xagaa) oo maalintu dheer tahay. Solstice-ka Diseembar — marka qorraxdu ugu hooseyso ama ugu sarreyso meeridiyaanka — wuxuu inta badan dhacaa 21 ama 22 Diseembar.

Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika, Diseembar waxay ku dhacdaa xilliga la yiraahdo Jiilaal, oo ah xilli qalalan oo roobku yar yahay, dabayshuna ka socoto woqooyi-bari. Xoolo-dhaqatadu waqtigaas waxay u guuraan meelaha biyaha iyo daaqa laga helo.

Munaasabado iyo dhaqan

Diseembar waxaa ku beegan munaasabado badan oo caalami ah. 25-ka Diseembar waa Kirismaska, oo ay u dabaaldegaan Masiixiyiinta badankood. 31-ka Diseembar waa maalinta ugu dambaysa sannadka, oo dad badan ku soo gabagabeeyaan xisaabinta sannadka iyo dabaaldegga habeenka cusub ee sannadka. Sidoo kale, 10-ka Diseembar waa Maalinta Xuquuqul Insaanka ee caalamiga ah, taasoo lagu xusayo qaadashada Baaqa Caalamiga ah ee Xuquuqda Aadanaha sannadkii 1948.

Astaamo kale

Bilaha kalandarka Islaamiga ah (Hijriga) ma raacaan Diseembar si joogto ah, maxaa yeelay sannadka Hijriga wuu ka gaaban yahay kii qorraxda, sidaas awgeed bilaha Islaamku sannad kasta way hor u socdaan. Sidaas darteed Ramadaan iyo bilo kale mararka qaar Diseembar ku soo beegmaan, mararka kalena bilo kale.