Dul

Dul (Ingiriisi: plateau) waa qayb ka mid ah muuqaalka dhulka oo si weyn uga sarreysa dhulka ku xeeran, laakiin korkiisa uu yahay mid dhaadheer oo siman ama aan aad u xarragoonaynin. Sifada saameynta leh ee dulka waa isku darka labada astaamood: kor u kac iyo sagxad siman. Taasi waxay dulka ka soocdaa buurta, oo dhinacyadeedu isku soo laabmaan meel dheer, iyo bannaanka hooseeya oo aan sarrayn.

Dulalka waxay ka mid yihiin qaababka dhulka ee ugu ballaaran adduunka. Waxay ku yaalliin qaarad kasta, waxayna ku kala duwan yihiin baaxad, sarrayn iyo sida ay u samaysmeen. Qaarkood boqolaal kiiloomitir ayay fidaan, qaarna waa kuwo yaryar oo u dhexeeya buuro.

Samaysanka

Dulal badan waxay ka dhashaan dhaqdhaqaaqa saxanka dhulka (tectonics), marka qayb ka mid ah huurta dhulka si tartiib ah kor loogu qaado iyada oo aan la jajabin ama la duudduubin. Nooc kale wuxuu ka samaysmaa lafo-guur (basalt) daadad ah oo dabxad ah oo isku dul fadhiista, taasoo abuurta sagxad adag oo siman. Dulal kalena waxay ka hadhaan buuro hore oo nabaad-guur (erosion) uu jarjaray, ilaa ay ka harto sagxad heer sare ah.

Nabaad-guurka iyo qaabka

Marka webiyaal ay dul mareen, waxay jaraan dooxooyin qoto dheer oo gudaha ah, taas oo dulka u kala qaybisa qaybo (mesa iyo butte oo yaryar). Sidaas darteed dulal da' weyn waxay muuqdaan kuwo jajaban oo dhinacyadoodu fiiqan yihiin, halka kuwa cusubi ay sii ahaadaan kuwo aad u siman.

Cimilada iyo dadka

Sarraynta dulku waxay hoos u dhigtaa heerkulka, sidaas darteed dulalka ku yaalla gobollada kulaylaha ah waxay caadi ahaan leeyihiin cimilo dhexdhexaad ah. Tan awgeed meelo badan oo dulal ah waxaa ku nool dad tiro badan, waxaana lagu sameeyaa beerashada iyo daaqa xoolaha. Dulal qallalan oo aad u sarreeyana waxay noqdaan lamadegaan qabow oo dad yar deggan yihiin.