Durraansi

Durraansi waa fal diimeed oo qofku ku baryo, ku codsado ama ku dalbado wax gaar ah eeg Ilaah, ilaah, ama awood ruuxi ah oo uu aaminsan yahay. Waxay ka duwan tahay ammaanta iyo mahadnaqa iyadoo ujeeddadeedu tahay codsi toos ah: caafimaad, gargaar, dembi-dhaaf, roob, ama badbaado.

Durraansigu wuxuu ka mid yahay hab-dhaqannada diimeed ee ugu ballaaran caalamka. Waxaa lagu arkaa diimaha Islaamka, Kiristaanka, Yuhuudda, Hinduuga iyo caqiidooyin dhaqameed oo badan. Qaababka waa kuwo kala duwan: cod dheer ama qalbi, keligiis ama koox, si aan qaabaysnayn ama qoraallo la xafiday oo la akhriyo.

Astaamaha guud

Inta badan durraansiga waxaa lala socodsiiyaa dhaqdhaqaaq jidh oo calaamad u ah is-hoosaysiin: gacmaha kor loo qaado ama la isku laablaabo, madaxa la foororiyo, jilbaha la joogsado, ama wejiga dhulka la dhigo. Meelaha lagu sameeyo waxaa ka mid ah guryaha, meelaha cibaadada sida masaajidda iyo kaniisadaha, iyo goobo dabiici ah oo dadku muqaddas u haystaan.

Islaamka

Islaamka dhexdiisa, durraansiga waxaa loo yaqaan ducada. Waxay ka duwan tahay salaadda oo ah cibaado waqti iyo qaab go'an leh; ducada waqti kasta iyo luqad kasta ayaa lagu samayn karaa. Ducooyin badan oo laga soo weriyay Nabi Muxammad ayaa lagu diiwaan geliyay kutubta xadiiska, waxaana la akhriyaa marka la cuno, la safro, la seexdo ama xaalad adag la galo. Ducada waxaa badanaa lagu bilaabaa ammaanta Ilaah, waxaana lagu soo gabagabeeyaa salaad Nabi ku salaysan.

Diimaha kale

Kiristaanka, durraansigu waa mid ka mid ah noocyada tukashada, waxaana muuqaal caan ah u ah baryada loo sameeyo dadka kale (intercession). Yuhuudda waxay leedahay qoraallo salaadeed oo la soo celceliyo maalin kasta. Diimaha Hinduuga iyo Budhiisamka, codsiyada waxaa badanaa la xidhiidhiyaa allabari, foore-shid, ama qoraallo la ku celceliyo. Xaaladaha dhaqanka ee Soomaalida, baryada roobdoon iyo baryada bukaanka waxay yeelan kartaa qaab koox iyo hoggaanka culimo.