E (xaraf)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
164 luqadood

E waa xarafka shanaad ee alifbeetada Laatiinka, oo ah mid ka mid ah shaqal-yaasha (vowels) aasaasiga ah. Waxaa loo qoraa laba qaab: qaabka weyn 'E' iyo qaabka yar 'e'. Wuxuu ka mid yahay xarfaha ugu isticmaalka badan luqado badan oo Yurub ah, gaar ahaan Ingiriisiga iyo Faransiiska.
Af-Soomaaliga, oo isna ku qoran alifbeetada Laatiinka tan iyo markii qoraalka rasmiga ah la ansixiyay 1972-kii, xarafka E waxaa loo isticmaalaa shaqal. Sida shaqalada kale ee Af-Soomaaliga, waxaa laba jeer la qori karaa (ee) si loo muujiyo dheeraynta codka, tusaale ahaan 'keen' iyo 'been'.
Taariikhda qaabka
Asalka xarafka waxaa laga soo raadraacaa qoraalka Fiinishka (Phoenician), halkaas oo calaamad la yidhaahdo he ay matalaysay cod shibbane oo neefsi ah. Giriiggu markay alifbeetada soo qaateen, waxay calaamaddaas u beddeleen shaqal, waxayna ku magacaabeen epsilon. Laatiinku wuxuu qaabka ka soo qaatay Giriigga iyada oo dhex marta alifbeetooyinkii Talyaaniga hore, sida kan Etruscan.
Codadka uu matalo
Codka uu E matalo wuu ku kala duwan yahay luqadaha. Luqadaha qaar wuxuu matalaa cod shaqal ah oo hore-hore ka soo baxa afka, halka luqado kale, sida Ingiriisiga, uu qaadan karo codad kala duwan iyadoo ku xiran meesha uu erayga ka galo. Ingiriisiga sidoo kale waxaa jira xaalado uu E dhammaadka erayga ka aamusan yahay, laakiin uu saameeyo sida shaqalka ka horreeya loo dhawaaqo.
Calaamado dheeraad ah
Luqado badan waxay E ku darsadaan calaamado (diacritics) si ay u kala saaraan codad ama macnayaal. Tusaalooyinka caanka ah waxaa ka mid ah é, è, ê iyo ë, kuwaas oo si joogto ah looga isticmaalo Faransiiska iyo luqado kale oo Yurub ah. Af-Soomaaliga qoraalkiisa rasmiga ah calaamadahaas lagama isticmaalo.