Eeris

Eeris (Ingiriisi: Eris, tirsiga rasmiga ah 136199 Eris) waa meere cufan oo yar (dwarf planet) oo ku wareega qorraxda meel aad uga fog Neptune. Waa mid ka mid ah walxaha ugu cufan ee la ogyahay ee ka baxsan wareegga Neptune, wuxuuna cabbir ahaan u dhow yahay Buluuto (Pluto).

Helitaanka Eeris sannadihii 2000-aadka bartamahood ayaa keenay in cilmi-baarayaashu dib u eegaan macnaha erayga 'meere'. Ururka Caalamiga ah ee Cilmiga Xiddigiska (IAU) ayaa 2006 soo saaray qeexid cusub, taasoo Buluuto iyo Eeris labaduba loo kala saaray qaybta 'meere cufan oo yar'.

Helitaan iyo magac

Eeris waxaa lagu ogaaday sawirro teleskoob oo laga sameeyay California, koox uu hoggaaminayay xiddigiye Mike Brown. Magaca waxaa laga soo qaatay Eris, oo ah ilaahaddii khilaafka ee suugaanta Giriigga hore. Magacaas ayaa loo arkay mid ku habboon dooddii saynisyahannada ee ku saabsanayd qeexidda meeraha.

Wareeg iyo dhul-ahaansho

Wareegga Eeris waa mid aad u dheer oo dhinac-jeexan (eccentric), sidaas darteed masaafada u dhaxaysa qorraxda si weyn ayey isu beddeshaa. Muddada uu hal wareeg ku dhammaystiro waa qarniyo badan oo sannado ah. Dusha sare waxaa lagu tilmaamay mid aad u iftiin badan, taasoo lagu macneeyay in gaas barafoobay uu dusha ku daboolan yahay.

Dayaxa Dysnomia

Eeris waxay leedahay dayax la yaqaan Dysnomia. Indha-indhaynta wareegga dayaxaas ayaa suurtogelisay in si sax ah loo xisaabiyo cufnaanta Eeris, waana sababta loo yaqaan mid ka cufan Buluuto in kastoo dhexroorkoodu isku dhow yahay.