Feminism (oo Af-Soomaali lagu tilmaamo dhaqdhaqaaqa xuquuqda haweenka) waa fikir siyaasadeed iyo bulsheed oo ku salaysan in haweenka iyo ragga leeyihiin xuquuq iyo fursado siman. Dhaqdhaqaaqu wuxuu falanqeeyaa sida awoodda, hantida iyo shaqada loo qaybiyo inta u dhexeysa jinsiyada, wuxuuna doonayaa in la beddelo sharciyada iyo caadooyinka keena kala-sarreyn.

Ereyga asalkiisu waa mid Faransiis ah (féminisme), qarnigii 19-aad ayuuna caan ku noqday luqadaha Yurub. Feminism ma aha hal aragti oo keliya: waxaa jira dhowr dugsi oo isku khilaafsan sababaha kala-sarreynta iyo habka wax loogu beddelo — sida kuwa liberaal ee diiradda saara sharciga iyo xuquuqda shaqsiga, kuwa hantiwadaagga ah ee xiriiriya dhaqaalaha, iyo kuwa raadiyaal ah ee eegaya dhismaha bulsheed ee guud.

Taariikh kooban

Taariikhda badanaa waxaa loo qaybiyaa mowjado. Mowjadda koowaad (dabayaaqadii qarnigii 19-aad ilaa horraantii 20-aad) waxay diiradda saartay xuquuqda sharciga: codbixinta, lahaanshaha hantida iyo waxbarashada. Mowjadda labaad (1960-meeyadii iyo 1970-meeyadii) waxay ka hadashay shaqada, qoyska, xuquuqda taranka iyo rabshadaha. Mowjadda saddexaad iyo tan afraad waxay xoogga saareen kala-duwanaanta haweenka, midabka, dabaqadda iyo goobaha internetka. Qaybintan mowjadaha ah waa mid guud, mana ku habboona dhammaan gobollada adduunka.

Fikradaha muhiimka ah

Mid ka mid ah fikradaha aasaasiga ah waa kala-soocidda 'jinsiga bayoolojiga' iyo 'doorka bulsheed ee jinsiga' — taasoo tilmaamaysa in qaar badan oo ka mid ah waxa loo aaneeyo dabeecadda ay yihiin wax bulshadu barato. Fikrad kale waa 'is-dhex-galka' (intersectionality), oo tilmaamaysa in takoorka jinsiga uu isku dhex yaacayo kuwa midabka, dabaqadda, naafanimada iyo qaranimada, sidaas darteedna aan la falanqeyn karin si gooni ah.

Arrimaha lagu dooday

Dhaqdhaqaaqu wuxuu la kulmay dood gudaha ah iyo mid dibadda ah. Gudaha, waxaa laga doodaa xoriyadda shaqsiga marka la barbardhigo ilaalinta bulshada, arrimaha ku saabsan xayeysiiska galmada, iyo doorka haweenka aan reer galbeed ahayn ee ku sugan koonfurta adduunka oo qaar ka cabtaan in aragtiyaha reer galbeedka lagu soo rogo xaaladahooda. Dibadda, waxaa jira dhaleeceyn ka imanaysa dhaqammo iyo koox diimeed oo qaba in qaar ka mid ah baaqyada ay ka hor imanayaan qaab-nololeedka qoyska ee dhaqanka.

Hubanti la'aanTaariikhaha iyo qaybinta mowjadaha waa qiyaas guud oo ay culimadu ku kala aragti duwan yihiin; xaqiiqooyinka gaarka ah ee gobol kastaa way ka duwan yihiin sheekada guud.

Qeybaha:353 eray · 0 ilo