F (xaraf)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
155 luqadood

F waa xarafka lixaad ee alifbeetada Laatiinka ee caadiga ah. Waxaa loo qoraa laba qaab: qaabka weyn 'F' iyo qaabka yar 'f'. Waxaa laga isticmaalaa luqado badan oo adduunka ah, oo ay ku jirto Af-Soomaaliga oo alifbeetada Laatiinka ku qoran.
Codka ugu badan ee xarafkan matalo waa cod bushimo-ilko ah oo aan cod-xadhig lahayn — luqadaha aqoonta codadka waxaa lagu tilmaamaa /f/. Codkaas waxaa lagu sameeyaa in bushinta hoose iyo ilkaha sare ay isku dhawaadaan, neeftana lagu marsiiyo dhex-marinkooda.
Taariikhda qaabka
Asalka xarafka waxaa laga soo raad-raacaa qorista Semitiga hore, halkaas oo calaamad la yiraahdo waw ay matalaysay cod u dhow /w/. Giriiggu wuxuu ka soo qaatay calaamad la yiraahdo digamma, taasoo hore u lahayd qiimo /w/ ah, laakiin markii dambe ka baxday isticmaalka Giriigga caadiga ah. Ereyga Laatiinka ayaa qaabka ka sii horumariyay, kaddibna wuxuu noqday xarafka F ee hadda la yaqaan.
Isticmaalka luqadaha
Luqado badan ayaa F u adeegsada oo keliya codka /f/, sida Talyaaniga, Isbaanishka iyo Soomaaliga. Luqadaha qaarkood waxay isticmaalaan isku-dhafyo xaraf, tusaale ahaan Ingiriisiga 'ph' oo sidoo kale cod /f/ bixiya, iyo Jarmalka 'v' oo mararka qaar sida /f/ loo dhawaaqo. Xarafka 'f' oo laba jeer la isku daray ('ff') waxaa lagu arkaa erayo Ingiriisi iyo Welsh ah, hase yeeshee Welsh-ka 'ff' iyo 'f' kala qiimo duwan ayay leeyihiin.
Astaan ahaan
Meelo badan ayaa F loo isticmaalaa astaan ahaan. Muusikada waxay ku taagan tahay dhawaaq ka mid ah miisaanka, sidoo kale calaamadda xoogga (forte) oo macnaheedu yahay 'si cod dheer'. Cilmiga fiisigiska, F waxay matashaa xoogga (force) iyo halbeegga farad ee awoodda kaydinta korontada. Nidaamyada qiimeynta waxbarasho ee qaar, gaar ahaan Maraykanka, F waxay muujisaa in ardaygu imtixaanka ku guuldarreystay.