Fara-ka hadal

Fara-ka hadal waa luqad dabiici ah oo farriinta lagu gudbiyo dhaqdhaqaaqa gacmaha iyo faraha, booska jirka, dhaqdhaqaaqa madaxa iyo muuqaalka wejiga, halkii codka la isticmaali lahaa. Waxaa inta badan isticmaala bulshooyinka dadka maqalka la'aanta qaba (dhagoolayaasha) iyo dadka ay la nool yihiin.

Fara-ka hadal ma aha hab lagu turjumo luqad hadal ah oo eray-eray ah. Waa luqado madax-bannaan oo leh naxwe (grammar), qaamuus iyo qaab jumlo u gaar ah. Sidaas darteed, wadan kasta ama bulsho kastaa waxay yeelan kartaa fara-ka hadalkeeda, oo aanay si toos ah ula mid ahayn luqadda hadalka ee halkaas laga isticmaalo.

Qaab-dhismeedka luqadeed

Calaamad kasta waxaa lagu falanqeeyaa dhowr qaybood oo isku dhafan: qaabka gacanta (handshape), meesha jirka ee calaamadda lagu sameeyo, dhaqdhaqaaqa, jihada calaamadda iyo astaamaha aan gacanta ahayn sida indhaha, sunniyaha iyo dhaqdhaqaaqa afka. Isbeddel ku yimaada mid ka mid ah qaybahaas wuxuu badali karaa micnaha erayga oo dhan. Sida luqadaha hadalka oo kale, fara-ka hadalka wuxuu leeyahay hab lagu muujiyo waqtiga, su'aasha, diidmada iyo xiriirka jumladaha.

Kala duwanaanshaha caalamiga ah

Ma jiro hal fara-ka hadal oo caalami ah oo dhammaan la wadaago. Waxaa jira boqollaal fara-ka hadal oo kala duwan, sida Fara-ka Hadalka Maraykanka (ASL), kan Ingiriiska (BSL), kan Faransiiska (LSF) iyo kuwo kale oo badan. Qaar waa ku xiran yihiin isku qoys taariikhi ah, tusaale ahaan saameynta fara-ka hadalka Faransiiska ee kan Maraykanka, halka kuwa kale ay si madax-bannaan uga soo baxeen bulshooyin gooni ah. Waxaa kaloo jira hab la yiraahdo 'International Sign' oo lagu isticmaalo kulamada caalamiga ah, laakiin ma aha luqad buuxda oo bulsho dabiici ahaan ku barbaartay.

Fara-ka xarfaha

Nidaamyada badankood waxay leeyihiin hab lagu higgaadiyo xarfaha (fingerspelling), oo xaraf kasta la siiyo qaab gacan. Waxaa loo isticmaalaa magacyada dadka, meelaha iyo ereyada aan calaamad u lahayn. Fara-ka xarfaha waa qayb ka mid ah luqadda, laakiin ma aha aasaaskeeda.

Bulshada iyo waxbarashada

Fara-ka hadalka wuxuu udub-dhexaad u yahay aqoonsiga bulshooyinka dhagoolayaasha. Iskuulada dhagoolayaasha, ururada iyo kulamada bulshadu waxay door weyn ka qaateen sida luqadooyinkaasi u kobceen oo jiil ka jiil u gudbeen. Muddooyin taariikhi ah, hab-barashada 'oralism' oo diiradda saaray hadalka afka ayaa lagu xaddiday isticmaalka fara-ka hadalka dugsiyada, taasoo saameyn ku yeelatay tayada waxbarashada iyo helitaanka luqadda. Sannadihii dambe, dalal badan ayaa sharci ahaan aqoonsaday fara-ka hadalka oo bixiyay adeegyo turjumaan.