Faraq

Faraq (oo Ingiriisi lagu yiraahdo subtraction) waa hawlgal xisaabeed lagu ogaado waxa ka hadhaya marka tiro laga qaadid tiro kale. Calaamaddiisa waa "−", oo tusaale ahaan 7 − 3 = 4 loo akhriyo "todoba ka jar saddex waxay tahay afar". Waa mid ka mid ah afarta hawlgal aasaasi: isku-darka, faraqa, isku-dhufashada iyo qaybinta.

Faraqa waa hawlgalka ka soo horjeeda isku-darka. Haddii 3 + 4 = 7, markaa 7 − 4 = 3 iyo 7 − 3 = 4. Sababtaas awgeed, faraqa waxaa lagu tijaabin karaa isku-darka: natiijada oo lagu daro tirada la jaray waa inay soo celisaa tirada hore.

Magacyada qaybaha

Tirada la bilaabo (tan laga jarayo) waxaa loo yaqaan tirada saldhigga ah ama minuend. Tirada la jarayo waxaa loo yaqaan subtrahend. Natiijada waxaa loo yaqaan faraq ama hadhaaga. Marka lagu qoro toosan, tirooyinku waxay ku dhismaan darajooyinkooda (halaadyada, tobnaanka, boqolaadka) oo shaqada waxay ka bilaabantaa dhinaca midig.

Sifooyinka

Faraqa ma aha mid isbeddel-la'aan ah (commutative): 7 − 3 iyo 3 − 7 isku mid maaha. Sidoo kale ma aha mid isku-xiran (associative): (9 − 4) − 2 iyo 9 − (4 − 2) ma sinna. Sababtaas awgeed, marka faraq badan la isku daro, kala-soocidda iyo qaab-dhismeedka jumladda xisaabta waa muhiim.

Tirooyinka taban

Marka lagu shaqeeyo kaliya tirooyinka dabiiciga ah (1, 2, 3, ...), faraqa mar walba suurtagal maaha: 3 − 7 ma laha jawaab. Loogu talagalay in hawlgalku had iyo jeer shaqeeyo, xisaabta waxay isticmaashaa tirooyinka taban, taasoo keentay 3 − 7 = −4. Nidaamka tirooyinka isku dhafan (integers) waa mid faraqa gudihiisa dhammaystiran yahay.

Habka amaahda

Marka tiraha hoose ka weyn yahay tiraha sare ee isla darajo, waxaa la isticmaalaa hab la yiraahdo amaahasho ama qaadasho: hal cutub ayaa laga qaataa darajada ku xigta oo tobankiisa lagu daraa. Tusaale, 52 − 27: laba iyo toddoba ma laga jari karo, sidaas darteed tobnaanka waa laga amaahdaa, 12 − 7 = 5, kadibna 4 − 2 = 2, natiijada waa 25. Habab kale sida jarista dhaafinta (complement) ayaa sidoo kale la isticmaalaa, gaar ahaan kombuyuutarrada.

Isticmaalka

Faraqa wuxuu ka shaqeeya nolol maalmeedka: xisaabinta lacagta laga celiyo, kala-duwanaanshaha heerkulka, cabbirka waqtiga u dhexeeya laba taariikh, iyo xisaabinta hadhaaga bakhaarka. Xisaabta sare, fikradda faraqa waxay u fidday vector-yada, matrix-yada iyo shaqooyinka, halkaas oo isla xeerarka aasaasi ee ka-soo-horjeedka isku-darka ay ka shaqeeyaan.