Farqiga (cilmi)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Farqigu waa fikrad muujinaysa kala duwanaanshaha u dhexeeya laba shay, laba tiro ama laba xaalad. Xisaabta gudaheeda, farqigu waa natiijada ka-goynta (subtraction): marka tiro laga jaro tiro kale, waxa haray ayaa la yidhaahdaa farqi. Tusaale ahaan, farqiga 9 iyo 4 waa 5.
Cilmiga guud, ereyga farqi waxaa loo isticmaalaa si ka ballaadhan. Waxaa lagu qeexaa sifooyinka kala duwan ee laba nooc, laba koox ama laba cabbir kala saara. Habka shaqadu waa in la doorto cabbir la isku halleyn karo, kadib la barbardhigo qiimayaasha laga helay laba xaaladood oo kala duwan.
Farqiga xisaabta
Xisaabta, farqigu wuxuu ku xidhan yahay hawlgalka ka-goynta. Haddii a iyo b la barbardhigo, farqiga tooska ah waa a laga jaro b. Marka la doonayo oo kaliya cabbirka kala fogaanshaha, iyada oo aan calaamadda tirada (positive ama negative) la tixgelin, waxaa la isticmaalaa qiimaha absolute-ka ah. Sidaas darteed farqiga u dhexeeya 3 iyo 7 waa 4, si kastoo la kala hormariyo.
Farqiga cabbirka iyo tijaabooyinka
Sayniska tijaabada ah, farqiga u dhexeeya laba cabbir waxaa lagu qiimeeyaa iyada oo la tixgelinayo khaladka cabbirka. Cabbir kastaa wuxuu leeyahay xad-dhaaf yar oo aan la fogaan karin. Haddii farqigu ka yar yahay khaladkaas, cilmi-baadhayaashu badanaa waxay ku tilmaamaan mid aan la kala saari karin. Haddii uu farqigu ka weyn yahay, waxaa la tixgeliyaa mid muujinaya kala duwanaansho dhab ah.
Farqiga kala-soocidda
Cilmiga nolosha iyo cilmiga bulshada, farqiga waxaa loo isticmaalaa in lagu kala soocdo kooxo. Sifooyinka lagu kala saarayo waa in ay noqdaan kuwo la cabbiri karo oo lagu celin karo. Isbeddellada ka dhex jira koox keliya (kala duwanaanshaha gudaha) waxaa lagu barbardhigaa kala duwanaanshaha u dhexeeya kooxaha, si loo ogaado in kala-soocidda ay xog ku saleysan tahay.