Febraayo

Febraayo (Ingiriisi: February) waa bisha labaad ee kalandarka Gregorian, kaas oo ah kalandarka caalamka ugu badan loo isticmaalo maanta. Waa bisha kaliya oo ka gaaban 30 maalmood: waxay leedahay 28 maalmood sannadaha caadiga ah, iyo 29 maalmood sannadka boodka (leap year).

Bishu waxay ku timaadaa Janaayo dabadeed oo waxay ka horreysaa Maarso. Magaca wuxuu ka soo jeedaa Laatiinka "Februarius", oo la xidhiidha xilliyo nadaafad iyo daahirin ah oo Rooma hore ka jiray. Kalandarka Islaamka iyo kalandarrada kale ee dayaxa ku salaysan Febraayo kuma jirto; waa bil kalandarka qorraxda ku salaysan.

Tirada maalmaha iyo sannadka boodka

Sannad Gregorian ah waa 365 maalmood, laakiin wareegga Dhulka ee qorraxda wuu ka dheer yahay in yar. Si khaladkaas loo saxo, maalin dheeraad ah — 29 Febraayo — waxaa lagu daraa sannadaha qaar. Xeerka guud: sannad waa boodh haddii 4 lagu qaybin karo, ha ahaatee sannadaha qarniga (100 lagu qaybin karo) waa boodh oo kaliya haddii 400 sidoo kale lagu qaybin karo. Sidaas darteed 2000 wuxuu ahaa sannad boodh, halka 1900 ahayn.

Xilliyada cimilada

Woqooyiga Dhulka Febraayo waxay ku dhacdaa dhammaadka jiilaalka (winter), halka koonfurta ay ku beegan tahay xagaaga. Soomaaliya iyo Geeska Afrika oo dhan, Febraayo waxay badanaa qayb ka tahay xilliga jiilaal ee qalalan: roob yar, kulayl kordhaya, iyo daaqsin yaraanaysa ka hor xilliga gu' ee bilaabma dabayaaqada Maarso ama Abriil.

Astaamo iyo isticmaal

Sababtoo ah gaabnaanteeda, Febraayo waxay leedahay astaan kalandar gaar ah: sannadaha caadiga ah waxay ka kooban tahay afar toddobaad oo dhammaystiran, taas oo keenta in maalmaha toddobaadka Febraayo iyo Maarso ay isku mid noqdaan. Dhinaca xisaabaadka maaliyadeed iyo tirakoobka, gaabnaanta Febraayo waxay saameyn ku yeelan kartaa isbarbardhigga bilaha, taas oo ay xisaabiyayaasha badanaa u saxaan iyagoo maalin kasta u qaybiya.