Feedh (ciyaar)

Feedhka, oo sidoo kale loo yaqaan feerka, waa ciyaar isku dhac ah oo laba ciyaartoy ay ku garaacaan gacmahooda oo keliya, iyagoo xidhan gacan-gashi (koofiyad gacmeed oo suuf ka buuxo). Tartanka waxaa lagu qabtaa meel afar-gees ah oo xadhko ku wareegsan yihiin, kaas oo af-Ingiriisi loo yaqaan 'ring'. Ciyaarta waxaa loo qaybiyaa wareegyo (rounds) waqti go'an leh, waxaana kala saara garsoore ku sugan bannaanka meesha iyo garsoorayaal dhibco qora.

Guusha waxaa lagu gaadhi karaa laba hab oo waaweyn: dhibco lagu badiyo marka wareegyada la dhammaystiro, ama marka mid ka mid ah ciyaartoyda uu awoodi waayo inuu sii wato — taas oo loo yaqaan 'knockout' (KO) ama garsoore joojin (TKO). Sidoo kale tartanka waxaa lagu joojin karaa xadgudub xeer, dhaawac ama ka baxsanaan ciyaartoyga.

Taariikh kooban

Dagaalka gacmaha waa mid aad u duug ah, waxaana muuqaal ahaan lagu arkay farshaxanka bariga dhexe iyo Giriiggii hore, halkaas oo ay ka mid ahayd ciyaarihii Olombikada hore. Qaabka casriga ah wuxuu ka soo baxay Ingiriiska qarniyadii 18-aad iyo 19-aad. Xeerarka la yidhaahdo Queensberry, oo la sameeyay qarnigii 19-aad, ayaa keenay isticmaalka gacan-gashiga, wareegyo waqti leh, iyo tirinta ilaa toban marka ciyaartoy dhulka ku dhaco.

Xeerar iyo habka dhibcaha

Garaacid waxaa loo aqbalaa oo keliya marka ay ku dhacdo qaybta hore ee madaxa iyo jidhka sare ee ka koreeya dhexda. Waxaa mamnuuc ah in la garaaco gadaasha madaxa, hoosta dhexda, in la riixo, laqanyo la isticmaalo ama lugo la wato. Garsoorayaasha dhibcaha ayaa wareeg kasta u qeybiya labada ciyaartoy, iyagoo eegaya garaacyada saxda ah, xakameynta bannaanka iyo difaaca. Ciyaartoyda waxaa loo kala saaraa heerar culeys (weight classes) si loo yareeyo faraq jireed.

Xirfad iyo hiwaayad

Feedhku wuxuu u kala baxaa laba qaybood oo waaweyn: mid hiwaayadeed (amateur), oo ay ka mid tahay tartanka Olombikada, iyo mid xirfadeed (professional). Qaybta hiwaayadda wareegyadu waa yar yihiin, xoogna waxaa la saaraa tirada garaacyada saxda ah, waxaana badanaa lagu xidhaa koofiyad madax-ilaalin ah heerar qaar. Qaybta xirfadeed wareegyadu way ka badan yihiin, waxaana jira hay'ado kala duwan oo horyaalka bixiya, taas oo keenta in isku hal heer culeys ay jiraan koombo badan.

Caafimaad iyo doodo

Garaacyada isdaba joogga ah ee madaxa waxay xidhiidh la leeyihiin dhaawac maskaxeed oo muddo dheer socda. Sababtaas awgeed ayaa waxaa jira baadhitaan caafimaad oo lagama maarmaan ah, xilligyo nasasho ah ka dib tartan, iyo awood garsoore uu ku joojiyo dagaalka. Ururo caafimaad qaarkood ayaa dalbaday in la beddelo ama la xaddido ciyaarta, halka taageerayaashu ay ku doodaan in xeerarka iyo kormeerku dhimaan khatarta.