Filuum

Filuum (Ingiriisi: phylum) waa mid ka mid ah heerarka kala-saarka noolaha (taxonomy), kaas oo lagu kala saaro noolaha iyadoo la eegayo qaab-dhismeedka jirka iyo xiriirka abtirsiinyeed. Nidaamka caadiga ah, filuumku wuxuu ku hoos jiraa boqortooyada (kingdom), waxaana ka hoos yimaada fasalka (class).

Filuum kasta wuxuu isugu keenaa noolo wadaaga astaamo aasaasi ah oo qaab-dhismeedka jirka ah, sida jiritaanka laf-dhabar, qaabka godka jirka, ama qaabka isku-xirnaanta xubnaha. Tusaale ahaan, xayawaanka lafaha dhabarka leh waxay ku jiraan filuumka Chordata, halka cayayaanka, caarada iyo aargoosatada ay ku jiraan filuumka Arthropoda.

Meesha uu ka galo nidaamka heerarka

Kala-saarka caadiga ah wuxuu isugu xigxigaa: boqortooyo (kingdom), filuum (phylum), fasal (class), amar (order), qoys (family), hiddo-jinis (genus), iyo nooc (species). Heerarkan waxaa mararka qaarkood lagu daraa heerar dhexdhexaad ah, sida filuum-hoosaad (subphylum) ama fasal-hoosaad. Filuumku sidaas awgeed waa heer aad u ballaaran oo mid kastaa ku jiri karo boqolaal kun oo nooc.

Erey-bixin

Isbeddelka aragtiyaha

Markii hore filuumyada waxaa lagu qeexi jiray oo keliya astaamaha muuqda ee jirka. Tan iyo horumarka falanqaynta hidde-sidaha (DNA), qaar ka mid ah kooxaha waa la kala qaybiyay ama la isku daray, waxaana la beddelay meelaha ay ku jiraan geedka abtirsiinyada. Sidaas darteed tirada filuumyada la aqbalay way kala duwan tahay iyadoo ku xiran nidaamka la raacayo iyo waqtiga.