Gaaninimo

Gaaninimo (Ingiriisi: courage) waa awoodda qofku ku samaysto ficil ama go'aan isagoo la kulmaya cabsi, khatar, xanuun ama waxyeello suurtagal ah. Kuma jirto cabsi la'aan; badanaa waxaa lagu qeexaa in cabsida jirto laakiin qofku doorto inuu sii wado waxa uu ku eegayo inuu sax yahay ama lagama maarmaan yahay.

Erayga waxaa loo isticmaalaa laba dhinac: gaaninimo jireed, taasoo la xiriirta khatar jidhka ah sida dagaal, badbaadin ama cudurro; iyo gaaninimo maskaxeed ama bulsheed, sida qofka sheegaya arrin aan la jecleysan, hor istaagaya koox awood leh, ama u adkaysanaya cunsurinimo iyo cambaareyn.

Aragtida falsafadda

Falsafada Giriigga hore, gaar ahaan Aristotle, gaaninimada (andreia) waxaa lagu tilmaamay dhexdhexaadin u dhaxaysa laba xagjir: cabsi badan (fulaynimo) iyo kalsooni xad-dhaaf ah (hunguri khatar). Sida uu qabo, ficilka gaaninimo leh waa mid la doortay iyada oo la og tahay khatarta iyo ujeeddada. Falsafadda diinaha badan sidoo kale waxay gaaninimada ku xirtaa sabar iyo adkaysi.

Cilmi-nafsiga iyo baaritaanka

Cilmi-nafsiga casriga ah gaaninimada wuxuu badanaa u qaataa hab-dhaqan la baran karo, ee ma aha oo kaliya dabeecad ku dhalatay. Waxaa lagu sharraxaa saddex qaybood: aqoonsiga khatarta, qiimeynta ujeeddada, iyo go'aanka in la tallaabsado. Tababbar, waayo-aragnimo iyo taageerada koox waxay kordhiyaan suurtagalnimada in qof tallaabsado xaalad khatar ah.

Dhaqan iyo abaal-marin

Bulshooyinka badan gaaninimada waxay ku sharfaan gabay, sheeko iyo abaal-marino rasmi ah, sida billado milatari ama abaal-marinno rayid ah loo bixiyo dadka badbaadiyay nolol. Suugaanta Soomaaliyeed gabayo iyo geeraaro badan waxay ammaanaan geesinimada la xiriirta difaacida qoys, xoolo iyo sharaf. Si kale, cambaareyntu waxay ku dhacdaa dadka lagu tilmaamo fulaynimo, taasoo muujinaysa in gaaninimada tahay qiyam bulsho oo cadaadis leh.