Galayax
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
88 luqadood
Galayax waa xayawaan naasleyda ka mid ah oo qoyska eeyda (Canidae) ka tirsan, magaciisa cilmiyeedna yahay Lycaon pictus. Wuxuu ku nool yahay Afrika, gaar ahaan bannaanka iyo kaynta furan ee koonfurta iyo bariga qaaradda. Waa ugaadhsade koox ku dhaqma, mana aha eeyga guriga la dhaqdo oo la mid ah.
Magaca 'pictus' oo micnihiisu yahay 'la rinjiyeeyay' wuxuu tilmaamayaa dhogorta oo leh baro madow, cadaan iyo huruud ah oo isku qasan. Qaabka barahaas xayawaan kastaa wuu ku duwan yahay, taasoo suurtogal ka dhigaysa in shakhsi kasta lagu kala aqoonsado.
Muuqaalka
Galayaxu wuxuu leeyahay jidh dheer oo khafiif ah, lugo dhaadheer, iyo dheg waaweyn oo qaabkoodu yahay wareeg. Dhegahaas waaweyn waxay ka caawiyaan maqalka iyo sidoo kale sii daynta kulaylka jidhka. Si ka duwan eeyda kale, cagaha hore waxay leeyihiin afar farood oo keliya, farta shanaad ee gudaha ma laha.
Dhaqanka bulshada
Galayaxu wuxuu ku noolaadaa koox (pack) leh nidaam derejo ah. Koox kasta waxaa caadi ahaan taranta lammaane hoggaamiya, halka xubnaha kale ay caawiyaan korinta dhalaanka iyo ilaalinta godka. Xubnaha koox waxay cunto u soo celiyaan kuwa hadhay ee godka jooga iyaga oo mantagaya cunto la calaliyay — dabeecad ku badan eeyda duurjoogta ah.
Ugaadhsiga
Habka ugaadhsigu wuxuu ku salaysan yahay orod dheer oo joogto ah oo lagu daaliyo ugaadha, halkii lagu kordhin lahaa gaadmo. Ugaadhaha ay badanaa raacaan waxaa ka mid ah cawsha, sagaaraha iyo noocyada dibida yaryar. Boqolkiiba heerka guulaysiga ee koox galayax ah waa mid sarreeya marka la barbardhigo ugaadhsadayaasha waaweyn ee kale, laakiin cuntadooda waxaa inta badan ka dhaca libaax iyo waraabe.
Xaaladda badbaadada
Tirada galayaxu way yaraatay sannadihii dambe. Sababaha waaweyn waxaa ka mid ah kala googo'a deegaanka, isku dhaca dadka xoolo-dhaqatada ah, iyo cudurrada ka gudba eeyda guriga sida rabies-ka iyo distemper-ka. Waxaa lagu tiriyaa noocyada halista ku jira ee ilaalinta u baahan.