Gar

Gar waa timaha ka soo baxa qaybaha hoose ee wejiga — daanka, garka iyo qoorta sare. Inta badan waxay ka soo baxaan raggii gaaray da'da qaangaarnimada, waxaana ay xiriir la leedahay hormoonnada ragga, gaar ahaan testosterone iyo mid ka soo baxa oo la yiraahdo DHT. Timaha shafaha sare (shaarubaha) mararka qaar si gooni ah loo magacaabaa, laakiin marka ay isku xirmaan waxay noqdaan qayb ka mid ah garka.

Xoogga garka, midabkeeda iyo qaabka ay ku baxdo waxay ku kala duwan yihiin qofka iyo dadyowga. Qaar baa gar buuxda leh oo dhaqso baxda, qaar kalena waxay yeeshaan gar khafiif ah ama meelo banaan leh. Kala duwanaanshahan wuxuu ku salaysan yahay hidde-sidaha (genetics) iyo sida xididdada timaha uga jawaabaan hormoonnada, ee ma aha xoogga hormoonka oo kaliya.

Bayoolajiga korriinka

Timaha garka wuxuu ku baxa wareeg leh saddex marxalado: marxalad korriin, marxalad hakad, iyo marxalad dhicis oo tinta ka baxdo xididdeeda. Waqtiga marxaladda korriinka ayaa go'aamiya inta tinta dheeraan karto. Sababtaas ayay garka qaar ku dheeraan kartaa si aad ah, halka qaar kale ay xaddid gaaraan. Da'da marka ay kordho, midabka wuu boodh-noqon karaa (cirroow), taasoo ka timaad hoos u dhaca soo saarista melanin.

Diin iyo dhaqan

Garka meelo badan waxay astaan u tahay raganimo, da' weyni ama maamuus. Diimo badan waxay leeyihiin qaynuun ku saabsan garka: Islaamka dhexdiisa, culimo badan waxay u arkaan sunno ama waajib in garka la sii daayo shaarubahana la gaabiyo, taasoo ku saleysan xadiisyo. Sidoo kale, kooxo Yuhuud ah oo diinta si dhow u raacaan iyo qaar ka mid ah Kiristaanka reer Bari waxay garka u haystaan qayb ka mid ah cibaadada. Suufiyada iyo culimada Soomaaliyeed dhaqan ahaan garka waxay ku xiraan xurmada iyo garaadka.

Taariikh iyo moodo

Doorbidista garka waa mid isbeddelaysa xilliyada. Dowlado iyo ciidamo qaar waxay xiireysta faray, gaar ahaan sababo caafimaad iyo qalab ilaalin (sida maaskarada neefsashada) awgood. Xilliyo kale, garka wuxuu noqday astaan siyaasadeed ama bulsho, tusaale ahaan dhaqdhaqaaqyada dhalinyarada iyo kooxaha diimeed. Qarnigii 21-aad, garka dheer iyo garka la qurxiyo waxay dib u soo noqdeen moodada magaalooyinka, taasoo keentay ganacsi weyn oo saliid, shaanto iyo dukaamo xiiraadka ah.

Daryeel iyo caafimaad

Daryeelka garka waxaa ka mid ah dhaqid, feedhid iyo jarid. Xiiritaanka xun waxay keeni kartaa xanuun xididka tinta (folliculitis) iyo tinta gudaha ku noqota, dhibaatadan gaar ahaan waxay saameysaa dadka timahoodu jilicsan yahay oo qallooca. Cuduro maqaarka sida seborrheic dermatitis waxay ku dhici karaan aagga garka. Xiiraadda wadaagga qalabka waxay khatar u tahay faafinta caabuqyada, sidaas darteed nadaafadda qalabka waa muhiim.