Gargaarka bini'aadantinimo
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Gargaarka bini'aadantinimo waa caawimaad la bixiyo si loo badbaadiyo nolosha, loo yareeyo silica, loona ilaaliyo sharafta dadka ay saameeyeen colaad, masiibo dabiici ah, ama xaalad kale oo degdeg ah. Waxaa ka mid ah cunto, biyo iyo nadaafad, hoy, daryeel caafimaad, iyo ilaalin (protection) oo la xiriirta amniga shakhsiyaadka.
Gargaarku wuxuu ka duwan yahay horumarinta (development) muddada iyo ujeeddada. Gargaarku wuxuu diiradda saaraa baahida degdegga ah ee xilli gaaban, halka horumarintu ay eegto dhisidda hay'adaha iyo dhaqaalaha muddo dheer. Haddana labada waa isku xiran yihiin, maadaama xaalado badan ay soo noqnoqdaan sanado badan.
Mabaadi'da aasaasiga ah
Hay'adaha caalamiga ah ee shaqada gargaarka waxay inta badan sheegtaan afar mabda': bini'aadantinimo (baahida keligeed ayaa go'aan qaadanaysa), dhexdhexaadnimo (lama safto dhinacyada colaadda), eex-la'aan (caawimaadda waxaa lagu qaybiyaa baahi, ma aha jinsiyad, diin ama siyaasad), iyo madax-bannaanida shaqada gargaarka oo ka duwan hadafyada siyaasadeed ama militari. Mabaadi'dan waxay caadi ahaan ku salaysan yihiin dhaqanka Laanqayrta Cas iyo Bisha Cas iyo qaraarada Qaramada Midoobay.
Sharciga iyo hay'adaha
Sharciga bini'aadantinimo ee caalamiga ah (IHL), oo asal ahaan ku salaysan Heshiisyada Geneva, wuxuu qeexayaa xuquuqda rayidka iyo waajibaadka dhinacyada dagaalka, oo ay ku jirto in la ogolaado marinka gargaarka. Nidaamka caalamiga ah waxaa ka qayb qaata hay'ado UN ah sida WFP, UNHCR, UNICEF iyo WHO, iyaga oo la kaashanaya ururrada aan dowliga ahayn iyo ururrada maxalliga ah. Xafiiska OCHA wuxuu isku duba ridaa hawlaha kala duwan.
Maalgelinta iyo qorsheynta
Maalgelinta gargaarka waxaa inta badan bixiya dowladaha deeq-bixiyayaasha ah, iyada oo loo maro codsiyo sannadle ah oo lagu qiyaaso tirada dadka baahan iyo lacagta loo baahan yahay. Codsiyadan sanado badan qayb ayaa laga buuxiyaa, taas oo keenta in hay'aduhu mudnaanta siiyaan qaybo ka mid ah baahida. Waxaa sidoo kale kordhaya isticmaalka gargaarka lacagta caddaanka ah (cash transfer), oo dadka la siiyo lacag ay ku iibsadaan waxa ay ugu baahan yihiin.
Dood iyo dhaleeceyn
Doodaha soo noqnoqda waxaa ka mid ah in gargaarka uu mararka qaar taageero dhaqaale u noqdo kooxaha hubaysan ee xakameeya aagagga, in awoodda go'aan-qaadashadu ay ku urursan tahay hay'adaha caalamiga ah halkii ay ku jiri lahayd kuwa maxalliga ah, iyo in gargaar joogto ah uu dhalin karo ku-tiirsanaan. Waxaa jira dadaal la yiraahdo 'localisation' oo ujeeddadiisu tahay in hawlwadeenno maxalli ah la siiyo hawl-gelin iyo maalgelin toos ah oo badan.