Garoosni

Garoosni (Ruush: Грозный; Shishaan: Соьлжа-ГIала) waa magaalada ugu weyn Jamhuuriyadda Shishaan, oo ah mid ka mid ah jamhuuriyadaha Federaalka Ruushka ee ku yaal koonfurta Caucasus. Magaaladu waxay ku taal bannaanka webiga Sunzha, oo ka mid ah webiyada u qulqula Terek. Magaca Shishaanka ee magaalada, Sölƶa-Ghala, macnihiisu waa "magaalada Sunzha".

Garoosni waa xarunta maamulka, ganacsiga iyo waxbarashada Shishaan. Dhaqaalaha magaalada waxaa muddo dheer ka mid ahaa warshadaha saliidda iyo sifaynta shidaalka, maadaama gobolku uu leeyahay kayd batrool ah oo la soo saarayay tan iyo qarnigii 19-aad.

Taariikhda hore

Magaaladu waxay ka soo bilaabatay qalcad militari oo Boqortooyada Ruushka dhistay qarnigii 19-aad inta lagu jiray dagaalladii Caucasus. Magaca Ruushka ee "Grozny" wuxuu ka yimid eray macnihiisu yahay "cabsi-geliye" oo tilmaamayay doorka qalcadda ee difaaca xudduudaha. Markii dambe qalcaddu waxay isu beddeshay magaalo rayid ah, gaar ahaan ka dib markii la helay saliidda oo shaqaale badan soo jiitay.

Xilligii Soofiyeeti

Xilligii Midowga Soofiyeeti, Garoosni waxay noqotay caasimadda Jamhuuriyadda Shishaan-Ingush ee Autonomous. Waxaa lagu dhisay warshado sifaynta shidaalka, kiimikooyin iyo mashiinno, waxaana magaalada degay dad isku dhaf ah oo Shishaan, Ingush, Ruush iyo qowmiyado kale ah. Sannadkii 1944-kii dawladda Soofiyeeti waxay dadka Shishaanka iyo Ingushka ku qasabtay in loo kaxeeyo Bartamaha Aasiya, taasoo si weyn u beddeshay dhismaha bulshada magaalada ilaa markii dib loogu soo celiyay 1950-meeyadii.

Dagaalladii Shishaan

Ka dib burburkii Midowga Soofiyeeti, Garoosni waxay noqotay xarunta khilaafka u dhexeeya hoggaanka Shishaan ee madax-bannaanida doonaya iyo dawladda Ruushka. Labadii dagaal ee 1994–1996 iyo 1999–2000 waxay magaalada gaadhsiiyeen dumin ballaadhan; qaybo badan oo guryo iyo kaabayaal ah way dumeen, dad badanna waa barakaceen. Duqeymaha hawada iyo dagaalka waddooyinka ayaa xarunta magaalada u dhigay meel dhoobo ah.

Dib-u-dhiska iyo xaaladda maanta

Laga bilaabo bartamihii 2000-meeyadii, waxaa la sameeyay barnaamij dib-u-dhis ah oo lagu maalgeliyay lacag federaal ah iyo kaalmo maamulka gobolka. Waxaa la dhisay wadooyin cusub, xarumo dawladeed, dhismayaal dhaadheer iyo masaajidka weyn ee bartamaha magaalada. Magaalada waxaa maanta ku nool boqolaal kun oo qof, waxayna ku dhisan tahay maamul si adag u xidhiidhsan hoggaanka jamhuuriyadda.