Garow

Garow (Sorghum) waa hidde (genus) geedo ka tirsan qoyska cawska (Poaceae). Waxaa ku jira noocyo badan oo ka soo jeeda Afrika iyo qaybo ka mid ah Aasiya iyo Australia. Noocyada la beero waxay ka mid yihiin dalagyada hadhuudhka ah ee ugu muhiimsan aduunka, gaar ahaan gobollada kulaylaha ah ee roobku yar yahay.

Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika, garowga waxaa badanaa loogu yeeraa hadhuudh. Waa dalag lagu tiirsan yahay beeraha roob-ku-tiirsan ee gobollada dhexe iyo koonfureed. Miraha waxaa laga sameeyaa soor iyo canjeero, halka caleenta iyo jirridda la siiyo xoolaha.

Sifooyinka bayoolajiga

Geedka garowgu wuxuu leeyahay jirid taagan oo buuxda ama qaybo ka buuxsan, caleemo dhaadheer oo waaweyn, iyo ubax-guro (panicle) ku taal geeska sare oo ay miruhu ka soo baxaan. Xididdadu way qoto dheer yihiin, taasoo u suurtogelisa inuu biyo ka helo ciidda hoosteeda. Noocyada qaar waa mid sannad kasta dib u bixi kara (perennial), qaarna hal xilli oo keliya ayay noolaadaan.

U adkeysiga abaarta

Garowgu wuxuu isticmaalaa habka fotosentesis ee loo yaqaan C4, kaas oo biyo yar ku soo saara isla qadar carbon ah marka la barbardhigo dalagyada kale. Marka biyuhu yaraadaan, caleentu way isku duubtaa oo korriinku wuu istaagaa, kadibna wuu dib u bilaabmaa marka roobku da'o. Sababtaas awgeed ayaa loogu beeraa meelo ay galleydu ku fashilanto.

Isticmaalka

Miraha garowga waxaa laga shiidaa bur iyo daqiiq, waxaana laga sameeyaa cunto, cabbitaan halsan, iyo quud xoolo. Noocyada macaan ee jiriddoodu sonkorta badan tahay waxaa loo isticmaalaa malab-jirid iyo shidaal-biyoolaji. Caws ahaan, jajabka hadhaaga ah waxaa loo adeegsadaa daaqsin xilliga jiilaalka.

Caqabadaha beerashada

Waxyeelooyinka ugu waaweyn waxaa ka mid ah shimbiraha mirihii cuna, cayayaanka jirridda dilaaca, iyo geedka baadiyaha ee 'striga' oo ku dhega xididdada dalagga. Noocyada duurjoogta ah ee garowga qaar waxay leeyihiin walxo sun ah oo caleentooda ku jira marka ay yar yihiin, taasoo khatar ku noqon karta xoolaha daaqa.