Geri

Geri (Giraffa) waa xayawaan naaslaha ah oo ku nool Afrika, waana noolaha ugu dheer ee dhulka ku dul socda. Waxaa lagu garto qoor aad u dheer, lugo dhaadheer, iyo maqaar leh calaamado midab bunni ah oo khadad cadaan ah kala qeybiyaan. Ragga waaweyn waxay gaari karaan dherer ku dhow shan mitir ama in ka badan.

Geriga wuxuu ka mid yahay xayawaanka calyada u soo celiya (ruminants), waana caws-cune. Cuntadiisa ugu weyn waa caleemaha geedaha, gaar ahaan geedaha qodxaanta leh ee qoyska Acacia. Carrabkiisa dheer iyo bushimihiisa adag waxay u suurta geliyaan inuu caleemo ka soo qaato geedo qodxo badan leh.

Muuqaalka jirka

Qoorta geriga inkastoo ay dheer tahay, waxay leedahay tiro lafo qoor ah oo la mid ah kuwa naasleyda kale ee badankood — laakiin mid kastaa aad bay u dheer tahay. Wadnuhu wuxuu u baahan yahay cadaadis sare si dhiiggu u gaaro madaxa. Geriga waxaa madaxa ka soo baxa laba ama in ka badan oo geeso yaryar oo timo leh, oo loo yaqaan ossicones. Calaamadaha maqaarku waa kuwo ka duwan xayawaan kasta, sida faraha dadka oo kale.

Dabeecadda iyo nolosha

Geriga wuxuu ku nool yahay kooxo aan si adag u xidhiidhsanayn, oo xubnahoodu is-beddelaan. Ragga waaweyn waxay isku tartamaan qoorta oo ay isku garaacaan, hab loo yaqaan 'necking'. Dhaddigga ayaa dhala ilmo hal ah kadib uur dhowr bilood ah, ilmuhuna wuxuu ku dhashaa isagoo taagan awooda gudahood saacado gudahood. Geriga wax yar ayuu seexdaa, badanaana isagoo taagan.

Nooca woqooyiga iyo kala qaybinta

Cilmi-baadhayaashu waxay ku kala qaybiyeen geriga dhowr nooc iyo nooc-hoosaad, iyadoo qaybintu weli ay tahay mowduuc laga doodo. Mid ka mid ah waa geriga woqooyi (Northern giraffe), oo laga helo waqooyiga iyo bartamaha Afrika. Qaar ka mid ah nooc-hoosaadyada waxay ku nool yahay Geeska Afrika, oo ay ku jiraan aagagga Itoobiya, Kenya iyo Soomaaliya.

Xaaladda ilaalinta

Tirada geriga guud ahaan Afrika waxay hoos u dhacday tobannaan sano ee la soo dhaafay. Sababaha ugu waaweyn waxaa ka mid ah luminta deegaanka, beeraha oo balaadhaya, ugaadhsi sharci darro ah, iyo colaadaha gobollada qaarkood. Hay'ado ilaalinta dabeecadda ah ayaa maamula barnaamijyo lagu tiriyo geriga lagana ilaaliyo beeraha xayawaanka.