Gnetopsida
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
16 luqadood
Gnetopsida waa fasal (class) dhir ah oo ka mid ah dhirta abuurka qaawan leh, kuwaas oo abuurkoodu aanu ku dhex jirin midho xidhan sida dhirta ubaxda leh. Waxaa lagu tiriyaa saddex jinis oo hadda nool: Gnetum, Ephedra iyo Welwitschia. Saddexdan aad bay isaga duwan yihiin muuqaalka iyo deegaanka, laakiin waxay wadaagaan tilmaamo anatomi ah oo ay taxaddar ku sameeyeen cilmi-baarayaasha.
Kooxda waxaa markasta loo isticmaali jiray tusaale muhiim ah marka la barayo isbeddelka dhirta. Sababtu waa in qaar ka mid ah astaamaheeda — sida xididada biyo-qaadka ah ee 'vessels' loo yaqaan iyo qaab bacrimin oo laba-jibbaaran u eg kan dhirta ubaxda — ay dhaliyeen su'aalo ku saabsan xidhiidhka u dhexeeya Gnetopsida iyo angiosperms (dhirta ubaxda leh).
Jinisyada
Ephedra waa geedo yaryar oo laamo cagaaran oo caws u eg leh, badanaa ku baxa deegaanno engegan iyo buuraley. Gnetum waxay ka kooban tahay geedo iyo dhir fiiqan (liaanas) oo ku nool kaymaha kulaylaha ee qoyan, caleentooduna waxay u eg tahay tan dhirta ubaxda leh. Welwitschia waxay leedahay hal nooc oo keliya oo ku koraa lammaanaha lamadegaanka Namib ee Koonfurta Afrika, waxayna sii wadataa laba caleemood oo nolol dheer sii kordhaya.
Astaamo bayooloji
Astaamaha muhiimka ah waxaa ka mid ah heerarka gaarka ah ee tissue-ga xylem, iyo hab-taranka lab iyo dheddig oo ku dhex jira qaab 'strobilus' ah oo ka duwan kan sinnaha (conifers) caadiga ah. Qaar ka mid ah noocyada waxaa bacrimiya cayayaan, taas oo ka duwan hab-bacriminta dabaysha ee ku badan dhirta abuurka qaawan.
Kala saarid iyo doodda
Qaabab kala duwan ayaa la soo jeediyay: qaarkood waxay saddexda jinis dhigaan hal koox (Gnetophyta ama Gnetopsida) oo isku wada xidhan, halka daraasado hiddo-wadaha (molecular) ah ay soo jeediyeen in kooxdu ay ku dhex jirto ama u dhow tahay sinnaha. Fikradda 'anthophyte' ee ku tiirsanayd in Gnetopsida ay walaalo la tahay dhirta ubaxda leh, taageerada ay hesho way yaraatay markii xogta hiddo-wadaha la kordhiyay.