GSM
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
80 luqadood
GSM (Global System for Mobile Communications) waa qaab-heer (standard) lagu maamulo shabakadaha taleefannada gacanta. Waxaa loo yaqaan jiilka labaad (2G) ee tiknoolajiyada mobilada, maxaa yeelay codka iyo xogta wuxuu u gudbiya si digital ah, halkii uu u isticmaali lahaa habka analog-ga ee jiilkii hore.
Sababta GSM caanka u noqday waa in shabakado badan oo dalal kala duwan ah isku qaab-heer ah oo isla soo shaqeeya. Taasi waxay suurtogelisay in isticmaale mid ah taleefankiisa u adeegsado dalal kale (roaming), iyadoo la adeegsanayo isla kaararka SIM iyo isla habka aqoonsiga.
Taariikhda kooban
Shaqada qaab-heerka waxay ka bilaabatay Yurub 1980-meeyadii, iyadoo hay'ado isgaarsiinta Yurub ay doonayeen nidaam wadaag ah oo beddela shabakadaha kala duwan ee qaranka. Adeegga ganacsi ee GSM wuxuu bilaabmay bilowgii 1990-meeyadii, kadibna wuxuu ku faafay qaaradaha kale. Maamulka qaab-heerka ayaa mar dambe loo wareejiyay hay'adaha caalamiga ah ee heerar-dejinta, gaar ahaan 3GPP.
Sida uu u shaqeeyo
GSM waxay u kala qaybisaa hawada laydhka (spectrum) qaybo yar oo la yiraahdo channels, kadibna wakhtiga waxay u kala gooysaa jeexyo (time slots). Habkan loo yaqaan TDMA (time division multiple access) wuxuu u suurtageliyaa dhowr isticmaale inay hal channel wadaagaan, mid waliba wakhtigiisa qaato. Codka waxaa lagu cadaadiyaa (codec) ka hor inta uusan hawada mareyn.
Kaarka SIM
Mid ka mid ah waxyaabaha muhiim ee GSM keentay waa kaarka SIM — kaar smart yar oo hayo aqoonsiga isticmaalaha iyo furayaasha ammaanka. Aqoonsiga wuxuu ku xiran yahay kaarka, ee ma aha qalabka, sidaas darteed isticmaaluhu wuu beddeli karaa taleefanka iyadoo lambarkiisu isku mid ah.
Xogta iyo jiilalka dambe
Markii dambe waxaa GSM lagu daray adeegyo xog ah, sida GPRS iyo EDGE, oo mararka qaar loo yaqaan 2.5G. Kuwaas waxay awood siiyeen isticmaalka internetka, laakiin xawaarahooda hooseeyay. Jiilalka dambe — UMTS/3G, LTE/4G, iyo 5G — waxay isticmaalaan habab kala duwan oo hawada laydhka loo qaybiyo, laakiin qaar badan oo qaab-dhismeedka shabakadda iyo SIM-ka ay ka dhaxleen GSM.
Xaaladda hadda
Shabakado badan oo dunida ah waxay bilaabeen inay xiraan shabakadaha GSM si hawada laydhka loogu isticmaalo tiknoolajiyada cusub. Haddana meelo qaar, gaar ahaan halka qalabka mashiinka-ilaa-mashiinka (M2M) iyo taleefannada fudud lagu isticmaalo, GSM weli waa firfircoon.