Gu'
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Gu' waa magaca xilli-roobaadka ugu weyn ee sannadka Soomaaliya iyo qeybo ka mid ah Geeska Afrika. Guud ahaan wuxuu bilaabmaa dabayaaqada Maarso ama bilowga Abriil, waxaana uu socdaa ilaa Juun. Waa xilliga ay roobabku ugu badan yihiin, waana asaaska beeraha iyo daaqa xoolaha.
Sannad-guuridda dhaqameed ee Soomaalida waxay ku salaysan tahay afar xilli: Gu', Xagaa, Dayr iyo Jiilaal. Gu' iyo Dayr waa labada xilli ee roobka leh, halka Xagaa iyo Jiilaal ay xilliyo qalalan yihiin. Sidaas darteed Gu' waxaa marmar loo isticmaalaa macnaha 'sannad' marka lagu tirinayo da'da ama waqtiga.
Sababta cimilada
Roobabka Gu' waxay la xiriiraan dhaqdhaqaaqa dhaaxda hawada kulul ee dhulbaraha (ITCZ) oo woqooyi u socota xilliga guga. Isbeddelka dabaylaha mawsimiga (monsoon) — laga bilaabo dabaylaha woqooyi-bari ilaa kuwa koonfur-galbeed — wuxuu qoyaan keena. Roobka Gu' inta badan wuxuu ku yimaadaa duufaanno kooban oo xoog leh, taasoo keenta in tirada roobka ay kala duwanaato meelo aad u dhow.
Nolosha iyo dhaqaalaha
Reer-guuraaga waxay xilligan xoolaha u kaxeeyaan meelaha daaqa cusub ka soo baxay, iyagoo ka faa'iideysta caanaha oo kordha. Beeraleyda waxay abuurkooda ku beeraan bilowga Gu', gaar ahaan galleyda, digirta iyo hadhuudhka; goosashada Gu' waa mid ka mid ah labada goosasho ugu waaweyn. Biyaha Gu' waxay sidoo kale buuxiyaan berkedaha, ceelasha iyo togagga.
Kala-duwanaanshaha iyo halista
Gu' oo daciif ah ama soo daahay wuxuu keenaa abaar, dhimasho xoolo iyo yaraanta cuntada. Dhinaca kale, roob aad u xoog leh wuxuu keenaa fatahaado, gaar ahaan agagaarka webiyada Shabeelle iyo Jubba. Warbixinnada gargaarka bini'aadannimo iyo digniinaha hore ee abaaraha waxay marar badan xilliyada Gu' iyo Dayr u adeegsadaan cabbir waqti ah.