Gujis
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
129 luqadood
Gujis waa nooc markab ah oo loo dhisay in uu biyaha hoostooda ku socdo mudo dheer, isagoo dib u soo hagaagi kara dusha sare. Waxaa loo isticmaalaa arrimo milateri, cilmi-baaris badeed, iyo shaqooyin farsamo sida hubinta xadhkaha korontada iyo isgaarsiinta ee badda hoosteeda yaal. Sifada aasaasiga ah ee gujiska waa in uu awood u leeyahay in uu beddelo miisaankiisa culeys ahaan si uu u dego ama u kaco.
Gujisyada casriga ah waxay ku kala duwan yihiin cabbir iyo tamar-sheegasho. Qaar waa kuwo yar oo cilmi-baarisa oo laba ilaa afar qof qaada, halka kuwa milateriga ee waaweyni ay qaadi karaan boqollaal shaqaale oo bilo badan badda hoosteeda joogi kara.
Sida uu u dego oo u kaco
Gujisku wuxuu leeyahay weelal la yiraahdo taangiyada miisaanka (ballast tanks). Marka biyo la geliyo weelashaas, culayska markabku wuu kordhaa oo markabku wuu degaa. Marka hawo cadaadis leh lagu riixo biyaha oo laga saaro, culayska ayaa yaraada, markabkuna wuu kacaa. Marka la socdo, saxan-hagayaal (hydroplanes) oo garbaha markabka ku yaal ayaa hoos iyo kor u leexiya markabka, si la mid ah baalasha diyaarad. Xarunta miisaanka iyo isu-dheelitirka waa arrin muhiim ah, maadaama gujisku aanu lahayn taageero badan haddii uu miisaanku isbeddelo.
Tamarta iyo qaababka wadista
Muddo dheer, gujisyada waxay isticmaali jireen laba nidaam: matoor naafto ah oo dusha sare loo isticmaalo oo batteriyada buuxiya, iyo matoor koronto oo badda hoosteeda loo isticmaalo, maxaa yeelay matoorada gubashadu waxay u baahan yihiin hawo. Xadka nidaamkan waa in batteriyada la buuxiyo, taasoo markabka ku qasabta in uu soo dhowaado dusha, ama uu isticmaalo tuubbo hawo-soo-jiid ah (snorkel). Gujisyada tamarta nukliyeerka ku shaqeeya, kuwaas oo qarniga 20-aad badhtankiisii la bilaabay, waxay awood u leeyihiin in ay bilo badan badda hoosteeda sii joogaan iyagoo aan kor u soo bixin, maxaa yeelay reactor-ku hawo dibadda kuma tiirsana. Waxaa sidoo kale jira nidaamyo la yiraahdo AIP (wadis aan hawo dibadeed u baahnayn) oo kordhiya waqtiga gujisyada aan nukliyeerka ahayn ay biyaha hoostooda joogi karaan.
Dhismaha iyo cadaadiska
Inta hoos loo sii dego, cadaadiska biyuhu wuu kordhaa. Sidaas darteed gujisku wuxuu leeyahay jir gudaha ah oo adag (pressure hull) oo caadi ahaan bir ama alwaax bir ah oo qaab wareeg ah leh, si cadaadisku u qaybsamo. Qaar ka mid ah nooca waaweyn waxay leeyihiin jir kale oo dibadda ah oo qaabka socodka fudud ka dhiga oo taangiyada miisaanka gudahood ku hayo. Qoto-dhererka ugu badan ee markab kasta uu tegi karo waa mid xaddidan oo lagu qiyaaso xoogga naqshadda.
Hagidda iyo dareemayaasha
Iftiinku badda hoosteeda meel fog ma gaaro, radar-kuna kuma shaqeeyo biyaha gudahood. Sidaa awgeed, gujisku wuxuu ku tiirsan yahay sonar — nidaam dhawaaqa ku dareema waxyaabaha agagaarka. Sonar-ka firfircoon wuxuu dirsadaa dhawaaq oo dib u dhegeystaa dhawaaqa soo laabanaya; sonar-ka aamusan wuxuu kaliya dhegeystaa dhawaaqyada kale ee badda ku jira, taas oo markabka sirta u xafidaysa. Meel-ogaanshaha waxaa lagu sameeyaa nidaam gudaha ah oo socodka iyo leexashada xisaabiya (inertial navigation), sababtoo ah calaamadaha satalaytku biyaha hoostooda ma gaaraan. Isgaarsiinta badda hoosteeda ah waxay inta badan isticmaashaa mowjado dhaadheer oo hoos u dhaadhaci kara, laakiin xogta la gudbin karo way yar tahay.
Adeegsiga
Ciidamada badda dhexdooda, gujisku wuxuu u adeegaa basaas, weerar lagu qaado maraakiibta kale, iyo qaadista hubka fog. Dhinaca rayidka, gujisyada yaryar iyo kuwa aan shaqaale lahayn (ROV iyo AUV) waxaa loo isticmaalaa sahaminta salka badda, hubinta dhuumaha shidaalka, soo saarista maraakiib qarqooday, iyo cilmi-baaristsa nafleyda badda qotada dheer. Waxaa sidoo kale jira gujisyo yaryar oo dalxiis loogu talagalay.