Gurijoog

Gurijoog (waxaa sidoo kale loo yaqaan rabaayad) waa xayawaan noocyadiisu tan iyo waqti dheer ay bini'aadamku la nooleeyeen, korsadeen, taranka na u maareeyeen. Kala duwanaanshaha ugu weyn ee gurijoogga iyo duurjoogga ma aha oo kaliya in xayawaanku dadka u sooryeeyo, ee waa in nooca oo dhan xulasho jiil-ka-jiil ah lagu beddelay: dabeecad, muuqaal iyo baaxadba.

Xayawaanka rabaayadda ah waxaa ka mid ah lo'da, geela, adhiga (ariga iyo idaha), fardaha, dameeraha, digaagga iyo eyga iyo bisadda. Qaar waxaa loo hayaa hilib, caano, dhogor iyo maqaar; qaarna waa kuwo shaqo qabta sida rar, jiid iyo ilaalin; qaar kalena waxaa loo hayaa saaxiibtinimo.

Sida rabaayadaynta u dhacdo

Rabaayadayntu waa hab-socod dheer oo ku salaysan xulashada taranka. Dadku waxay ka tarmiyaan xayawaanka leh sifooyin ay jecel yihiin — sida degganaan, dhaqso koritaan, ama wax-soo-saar caano oo badan — halka kuwa kale laga joojiyo. Muddo dheer ka dib, noocu wuxuu yeeshaa astaamo aan lagu arag ebaha duurjoogga ah, sida geeso yaryar, maskax ka yar tan duurjoogga, iyo cabsi ka yar bini'aadamka.

Faraqa u dhexeeya rabaayad, duur iyo xayawaan la kaydiyay

Xayawaan kasta oo qafis ku jira ma aha gurijoog. Libaax xayawaan-banaan lagu hayo waa mid la qabtay, laakiin noocu weli waa duurjoog sababtoo ah taranka nooca oo dhan ma uu maamulin bini'aadamku. Sidoo kale waxaa jira xayawaan rabaayad ahaa oo dib ugu noqday duurka (harag/feral), sida qaar ka mid ah bisadaha iyo dameeraha.

Kaalinta bulshada Soomaaliyeed

Xoolo-dhaqashadu waa qayb muhiim ah oo ka mid ah nolosha dhaqaale ee gobolka Geeska Afrika. Geela, lo'da, adhiga iyo awrta ayaa la raadiyaa daaq iyo biyo, waxaana ku xiran nidaam guuritaan ah oo la raacayo roobabka. Xayawaanka waxaa lagu qiimeeyaa caano, hilib, gaadiid iyo ganacsi, sidoo kale waxay qayb ka yihiin dhaqanka: yarad, mag iyo hadiyad.