H (xaraf)

H waa xarafka siddeedaad ee alifbeetada Laatiinka. Wuxuu leeyahay laba qaab: qaabka weyn H iyo qaabka yar h. Luqado badan wuxuu matalaa dhawaaq neefta lagu sameeyo oo ku dhaca hunguriga ama cunaha, kaas oo Af-Soomaaliga ku dhow dhawaaqa xarafka "h".

Isticmaalka H aad buu ugu kala duwan yahay luqadaha. Qaar wuxuu ku matalaa dhawaaq buuxa, qaarna waa xaraf aamusan oo lagu qoro laakiin aan la dhawaaqin. Sidoo kale waxaa badan in H lala isticmaalo xarfo kale si loo sameeyo dhawaaqyo cusub, tusaale ch, sh, th, ph iyo gh.

Taariikh

Asalka H waxaa laga soo raad joogaa xuruufta Fiiniqiga, halkaas oo calaamad la yiraahdo heth ay u taagnayd dhawaaq hunguri ah. Giriiggu wuxuu calaamaddaas ka sameeyay xarafka eta. Bilowgii Giriiggu wuxuu u isticmaali jiray dhawaaq neefeed, laakiin lahjadaha qaarkood wuxuu u rogmaday shaqal dheer. Laatiinku wuxuu qaatay qaabka hore ee dhawaaqa neefta, taasina waa sababta H ee alifbeetada Laatiinka.

Dhawaaqa luqadaha

Ingiriisiga H waxaa inta badan lagu dhawaaqaa bilowga erayga (tusaale: house), balse erayo qaar wuu aamusan yahay (tusaale: hour). Faransiiska H marnaba lama dhawaaqo, laakiin waxaa loo kala saaray laba nooc oo saameeya sida ereyada isugu xiran yihiin. Talyaaniga H isagana kaligiis lama dhawaaqo; wuxuu u shaqeeyaa calaamad qoraal ah oo beddesha dhawaaqa xarfaha c iyo g. Turkiga H wuxuu leeyahay dhawaaq cad oo joogto ah. Carabiga xarafka Laatiinka ee H waxaa badanaa loo isticmaalaa turjumaadda xarfaha ه iyo ح marka af-Laatiin lagu qoro.

Isticmaalka calaamadaha

H waxaa loo isticmaalaa calaamado farsamo iyo cilmiyeed oo kala duwan. Kiimikada, H waa astaanta hydrogen. Xisaabta iyo fiisigiska, xarafka H iyo qaababkiisa kala duwan waxaa lagu tilmaamaa qiyaaso iyo hab-xisaabeedyo gaar ah. Sidoo kale H waa mid ka mid ah xarfaha lagu tilmaamo koodhadhka iyo taxanaha kala soocidda ee warshadaha.