Haawiyah

Haawiyah (Carabi: هاوية) waa eray macnihiisu yahay god qoto dheer ama meel aan hoos loo garanayn oo wax ku dhacayaa hoos u sii dhaadhacayo. Diimaha iyo falsafadda ereygan waxaa loo isticmaalaa astaan ahaan: meel madoow, aan xad lahayn, oo matalaysa cadaab, baabba' ama aqoon-la'aan. Af-Ingiriisi waxaa loogu yeedhaa "abyss", Faransiis "abîme".

Isticmaalka ereyga wuxuu ku kala duwan yahay dhaqamada. Qoraallada diimaha Ibraahimiga waxaa laga helaa fikradda god ama biyo qoto dheer oo ka horreeyay abuurka, iyo sidoo kale meel cadaab lagu qaboojiyo. Falsafadda casriga ah, gaar ahaan tan Yurub, ereyga waxaa loo adeegsadaa marka laga hadlayo suurtagalnimada macna-la'aanta ama aasaas-la'aanta fikirka.

Isticmaalka Islaamka

Qur'aanka, Suuradda Al-Qaari'ah, waxaa ku jira ereyga "haawiyah" oo lagu tilmaamayo meesha ku noqonaysa qofka miisaankiisu fudud yahay maalinta xisaabta. Culimada tafsiirka waxay ereygan ku tiriyeen magacyada Naarta, iyagoo macnaha ku xidhay hoos u dhicidda god dheer. Sidaas darteed, qoraallada diinta Islaamka, Haawiyah waxay ka mid tahay ereyada la mid ah Jahannamo, Saqar iyo Ladhaa.

Dhaqanka Yuhuudda iyo Masiixiyiinta

Kitaabbada Cibraaniga waxay isticmaalaan ereyga "tehom" oo loo turjumo biyo qoto dheer ama god, gaar ahaan sheekada abuurka iyo daadka. Turjumaadda Giriigga waxaa loo yidhi "abyssos", oo kadib qoraallada Cusub lagu tilmaamay meel xidhan oo ruuxyada xun lagu hayo. Dhaqanka dambe ee Masiixiyiinta, ereyga waxaa lala xidhiidhiyay meesha cadaabka iyo dhulka hoose.

Falsafadda iyo suugaanta

Falsafadda, Haawiyah waxaa loo isticmaalaa mid ka mid ah astaamaha aasaas-la'aanta: marka fikirku gaadho meel aan hoos ka jirin caddayn kale. Qoraayo qarniyada 19-aad iyo 20-aad ah waxay ereygan ku sharraxeen xaaladda qofka la kulmay macna-la'aan ama go'aan aan lagu tiirsanaan karin wax hore u jira. Suugaanta iyo farshaxanka, Haawiyah waxay noqotay muuqaal loo isticmaalo cabsi, dhumis iyo baaris aan dhammaad lahayn.