Habaryar

Habaryar waa erey Af-Soomaali ah oo lagu tilmaamo walaasha hooyo. Ereygu wuxuu ka kooban yahay "habar" (dumar/hooyo weyn) iyo "yar", oo micnihiisu yahay hooyada yar — taasoo muujinaysa in xiriirka lagu qiyaaso mid u dhow xiriirka hooyada. Luqadaha kale, sida Ingiriisiga, hal eray oo kaliya (aunt) ayaa loo isticmaalaa labada dhinac, halka Af-Soomaaligu kala saaro.

Xigaaladan waxay ka mid tahay nidaamka qaraabada ee heerka labaad: qofka iyo habaryartiis waxay wadaagaan awoowe iyo ayeeyo dhinaca hooyo. Carruurta habaryarta waxaa loogu yeeraa ilma-habaryar, kuwaasoo ah adeer-walaal (cousins) dhinaca hooyo.

Kala saarka habaryar iyo eeddo

Af-Soomaaliga wuxuu kala saaraa laba nooc oo habooyin ah. Habaryar waa walaasha hooyo, halka eeddo ay tahay walaasha aabbe. Sidoo kale, dhinaca ragga, abti waa walaalka hooyo, adeerna waa walaalka aabbe. Kala saarkan wuxuu la socdaa nidaamka abtirsiinta, oo nasabka rasmiga ah dhinaca aabbaha lagu tiriyo, halka dhinaca hooyo uu leeyahay magacyo gaar ah oo muujinaya xiriir bulsho oo kale.

Kaalinta bulshada

Habaryartu badanaa waxay qaadataa mas'uuliyad daryeel oo dhow marka hooyadu maqan tahay, buka ama geeriyootay. Guryo badan, carruurtu waxay habaryarta ula dhaqmaan sida hooyo labaad, oo martigelin, korin iyo taageero dhaqaale ayaa dhex mara. Xiriirka abtiyada iyo habaryarrada ayaa sidoo kale ah kan lagu tiirsado xilliyada guurka, dhalmada iyo dhimashada, marka qoysku uu shirto.

Sharciga guurka

Sharciga Islaamka, oo ah kan ugu badan ee lagu dhaqmo bulshada Soomaaliyeed, habaryarta iyo eeddadu waa dumar aan la guursan karin (maxram) — waa xigaalo joogto ah oo guurku ka reeban yahay. Ilma-habaryarka (carruurta habaryarta) laakiin waa la is guursan karaa, waana guur caadi ah oo qoysas badan ka dhex jira.