Habka Samayska Cuntada (Fotosinteesis)

Habka samayska cuntada, oo caalami ahaan loo yaqaan fotosinteesis, waa hab bayoolaji oo dhirta, algaha (biyo-cawska yaryar) iyo baktiriyada qaar ay iftiinka qorraxda ku isticmaalaan si ay kaarboon-laba-ogsaydh iyo biyo ugu beddelaan walxo sonkorro ah oo tamar sita. Habkan waxaa ka dhasha ogsijiin oo hawada lagu sii daayo, marka la eego noocyada ugu badan ee dhirta.

Habkan wuxuu ku dhacaa unug-hoosaadyo la yiraahdo kloroplaas, oo ku jira unugyada caleenta iyo qaybaha kale ee cagaaran. Midabka cagaaran wuxuu ka yimaadaa borotiin-midab la yiraahdo klorofil, oo nuugta iftiinka buluugga iyo guduudka, halka cagaarka uu badanaa ka soo laadlaado.

Laba marxaladood

Marxaladda koowaad waxaa lagu magacaabaa falcelinta iftiinka. Waxay ka dhacdaa xuubab ku jira kloroplaaska. Halkaas iftiinka ayaa la nuugaa, biyahana waa la kala jaraa, ogsijiin ayaa la sii daayaa, waxaana la sameeyaa walxo tamar sita oo lagu isticmaalo marxaladda xigta.

Marxaladda labaad waa wareegga Calvin, oo aan si toos ah iftiin ugu baahnayn. Waxay ka dhacdaa dareeraha kloroplaaska. Kaarboon-laba-ogsaydhka hawada laga qaado waxaa lagu daraa walxo horay u jira, waxaana ka soo baxa sonkor. Sonkortaas ayaa dhirtu u isticmaashaa koritaan iyo tamar kaydis.

Waxyaabaha saameeya

Xoogga iftiinka, tirada kaarboon-laba-ogsaydhka hawada, heerkulka, iyo helitaanka biyaha ayaa go'aamiya xawaaraha habka. Marka mid ka mid ah uu yaraado, wuxuu noqdaa xaddidaha guud. Kulayl aad u sarreeya ayaa carqaladeeya inzaymyada ka shaqeeya habka.

Muhiimadda deegaanka

Fotosinteesis waa asaaska silsiladaha cuntada ee Dhulka: waxay tamarta qorraxda gelisaa nidaamka noolaha. Sidoo kale waxay ilaalisaa heerka ogsijiinta hawada, waxayna ka qaadaa hawada qayb ka mid ah kaarboon-laba-ogsaydhka. Shidaalka lafaha (batroolka, dhuxusha) wuxuu ka yimid noolayaal hore u fotosinteesis sameeyay.