Hammamka Turkiga

Hammamka Turkiga (Turki: hamam) waa nooc guri qubeys guud ah oo lagu maydho kulayl qalalan iyo uumi, kadibna biyo diiran lagu shubto oo jirka lagu xoqo. Waa hab-dhaqan bulsho iyo nadaafad oo caan ku noqday Boqortooyada Cusmaaniyiinta, laakiin asalkiisu ku xidhan yahay qubeysyada Rooma iyo Bisantiya iyo shuruudaha nadaafadda ee diinta Islaamka.

Si ka duwan qubeyska Rooma, oo lahaa balliyo waaweyn oo dad badan ku dabaasho, hammamka Islaamka wuxuu inta badan isticmaalaa biyo socda oo ka soo baxaya tuubbooyin ama xeedho, sababtoo ah shareecada nadaafadda ee Islaamka waxay door bidaysaa biyo socda intii lay ku dhex-fadhiisan lahaa biyo taagan.

Qaab-dhismeedka

Hammam caadi ah wuxuu leeyahay saddex qaybood oo kala kulayl ah. Qolka hore waa mid qabow oo lagu bedesho dharka, lagu nasto, shaah lagu cabbo. Qolka labaad waa mid diiran oo jirka loogu diyaariyo. Qolka saddexaad waa mid aad u kulul, badanaa leh dhagax weyn oo dhexda ah oo hoosta laga kululeeyo — Turkiga waxaa loo yaqaan "göbek taşı". Kulaylka waxaa lagu keenaa daadgureyn hoos-mareen ah oo dabka afka laga shido dhinaca kale.

Habka isticmaalka

Isticmaalaha wuxuu ku fadhiistaa dhagaxa kulul ilaa jirku dhidido oo maqaarku jilco. Kadib shaqaale gaar ah — rag loo yaqaan tellak, dumar loo yaqaan natır — jirka ku xoqaa maro adag (kese) si maqaarka dhintay looga qaado, ka dibna saabuun xumbo badan leh iyo tiigsi laf-tarrid ah. Ugu dambeyn biyo lagu shubo, kadibna nasasho iyo cabbid.

Dhinaca bulshada

Hammamka ma ahayn oo kaliya meel nadaafadda. Wuxuu ahaa goob kulan bulsho, gaar ahaan dumarka, oo lagu qabsan jiray xaflado ka horreeya arooska, dhalasho, iyo shirar qoys. Waqtiyada isticmaalka rag iyo dumar waa la kala saaraa: qaar waa laba dhismo kala duwan, qaarna waa hal dhismo oo saacado kala geddisan leh. Hammamyo badan waxay ka tirsanaayeen waqfi — hanti diimeed loo dhiibay dayactirka masaajidyada iyo adeegyada bulshada.

Xaaladda maanta

Iyada oo guryaha qubeysyo gaar ah leh ay ku baahsan yihiin magaalooyinka, tirada hammamyada shaqaynaya way hoos u dhacday qarniyadii dambe. Qaar ka mid ah kuwii taariikhiga ah ayaa hadda u shaqeeya dalxiiska ama loo beddelay matxafyo iyo goobo dhaqan. Erayga "Turkish bath" ayaa sidoo kale loo isticmaalaa qolal uumi ah oo Yurub iyo Ameerika laga sameeyay qarnigii 19-aad, kuwaas oo qaabkooda ka duwan yahay hammamka asalka ah.