Harag

Harag waa maqaarka xoolaha — sida lo', geel, ari iyo riyo — ka dib marka laga furo neefka la qalay. Waa waxyaabaha ugu horreeya ee dadku ka dhigtaa alaab: kabo, dhambaallo, gambar, weel, iyo qalab muusik. Haragga cusub wuu qudhmaa haddii aan la habeyn, sidaas darteed waa in la qalajiyaa, la cusbeeyaa ama la caleeyaa (tanning) si uu u waaro.

Soomaaliya, xoolo-dhaqashada waa saldhig dhaqaale, taasina haraggu wuxuu noqday alaab la dhoofiyo iyo mid gudaha loo shaqeeyo. Haragga iyo maqaarka waxay muddo dheer ka mid ahaayeen alaabta laga dhoofiyo dekedaha Soomaaliyeed, badiyaana waxaa loo diraa suuqyada Sharqul-Awsad, Aasiya iyo Yurub.

Ereyada iyo kala-soocidda

Af-Soomaaliga wuxuu leeyahay erey badan oo maqaar iyo harag ku xiran. "Harag" badanaa waxaa loola jeedaa maqaarka la qalajiyay ee la isticmaalayo, halka "maqaar" loo isticmaalo maqaarka neefka guud ahaan. Waxaa kale oo jira magacyo gaar ah alaabta laga sameeyo, sida "kabo" (dacas), "buun" iyo weelasha caanaha ee haragga laga tolo.

Habaynta

Habka caadiga ah wuxuu ka bilaabmaa in la nadiifiyo maqaarka, laga xoqo baruurta iyo timaha, ka dibna lays lagu gogleeyo oo qorraxda lagu qalajiyo. Cusbo iyo dhalo dhirta laga soo saaro (tannin) ayaa la isticmaalaa si haraggu u noqdo mid jilicsan oo aan qudhmin. Warshadaha casriga ah waxay adeegsadaan kiimikooyin sida chrome ama waxyaabo dhir ah, halka ganacsatada yaryar ay wali ku tiirsan yihiin habka gacanta.

Adeegsi bulsho iyo dhaqan

Reer-guuraaga waxay haragga u isticmaalaan gogol, dhar-jiif, weelal biyo iyo caano, iyo xarig xoolaha lagu xiro. Haragga waxaa sidoo kale laga sameeyaa durbaanno iyo qalab kale oo dhaqan. Maqaarka la nadiifiyay ayaa mararka qaar loo adeegsaday qorista iyo xannaanada qoraallada, waana caado la og yahay meelo badan oo dunida ah.

Dhinaca dhaqaalaha

Qiimaha haragga wuxuu ku xiran yahay tayada maqaarka: nabarro, calaamado la dhejiyay, cudurro maqaarka iyo qaladaad dhacaan marka neefka la furayo way hoos u dhigaan qiimaha. Sidaas darteed warshadaha caleynta iyo dhoofinta waxay dhiirrigeliyaan in xoolaha si nadiif ah loo qalo. Caleyntu sidoo kale waxay soo saartaa biyo wasakh ah oo kiimiko leh, taas oo u baahan maaraynta deegaanka.