Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowka Afrika ee Soomaaliya (Ingiriisi: African Union Support and Stabilization Mission in Somalia, AUSSOM) waa hawlgal nabad-taageer ah oo Midowka Afrika (AU) hoggaamiyo, xilna ka haysta Golaha Ammaanka Qaramada Midoobay, oo hawlgalkiisa bilaabay 1 Janaayo 2025. Waa ku-xigeenka Hawlgalka Kala-guurka ee Midowka Afrika ee Soomaaliya (ATMIS), oo xilligiisa dhammaaday 31 Diseembar 2024. Ujeeddadiisa muuqata waa in la caawiyo ciidamada ammaanka Soomaaliya inay si tallaabo-tallaabo ah la wareegaan mas'uuliyadda ammaanka, iyadoo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab socdo.
AUSSOM waa marxaladda saddexaad ee joogitaanka ciidamada Afrikaanka ee Soomaaliya, kadib AMISOM (2007–2022) iyo ATMIS (2022–2024). Qorshaha guud wuxuu ku wajahan yahay in joogitaanka Midowka Afrika uu si buuxda dhammaado sanadka 2029, marka ciidamada qaranka Soomaaliya la wareegaan hawlaha ammaanka. Laakiin laga soo bilaabo maalintii uu shaqada bilaabay, hawlgalkan wuxuu la kulmay maalgelin la'aan joogto ah iyo khilaaf u dhexeeya deeq-bixiyeyaasha ku saabsan hab-maalgelinta.
Aasaaska iyo awoodda sharciyeed
Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowka Afrika, kulankiisii 1225-aad oo 1 Ogosto 2024 Addis Ababa lagu qabtay, wuxuu ansixiyay Fikradda Istiraatiijiyadeed ee Hawlgallada (CONOPs) wuxuuna magacaabay hawlgalka cusub AUSSOM. Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa markaa 27 Diseembar 2024 ansixiyay Qaraarka 2767 (2024) — 14 cod oo taageer ah, mid ka aaburtay — kaas oo AUSSOM u fasaxay hal sano. Kadib, 23 Diseembar 2025, Golaha ayaa si isku-mid ah ansixiyay Qaraarka 2809 (2025), oo fasaxa u kordhiyay ilaa 31 Diseembar 2026 isla markaana u ogolaaday in la geeyo ilaa 11,826 xubin oo la-labiisan ah, oo ay ku jiraan 680 booliis.
Ciidamada iyo dalalka bixiyaasha
Dalalka ciidamada iyo booliiska bixiyay waxaa ka mid ah Uganda, Kenya, Itoobiya, Jabuuti iyo Masar; xubno booliis ah ayaa sidoo kale laga sugayay Masar, Nayjeeriya iyo Siyaraliyoon. Burundi, oo muddo dheer ka qayb qaadatay hawlgallada Midowka Afrika ee Soomaaliya, ayaa khilaaf ka dhex-maray dawladda Soomaaliya oo ku saabsan tirada ciidamadeeda. Kala-guurka ciidamada laga soo qaaday ATMIS ayaa loo qorsheeyay in la dhammeeyo 30 Juun 2025. Shirweynihii degdegga ah ee dalalka ciidan-bixiyaasha ee Entebbe (Uganda), 25 Abriil 2025, wuxuu ku baaqay in tirada ciidamada lagu daro ugu yaraan 8,000 askari iyada oo loo marayo heshiisyo laba-geesood ah.
Hubanti la'aanTirooyinka ciidamada waa is-khilaafsan ilo kala duwan: qaraarka Golaha Ammaanka wuxuu sheegayaa xad ah 11,826; falanqeeyayaal waxay xusaan awood dhab ah oo ku dhow 11,146; warbaahin qaar ayaa sheegtay 12,591 shaqaale. Ma jirto tiro rasmi ah oo la hubo oo muujinaysa inta xilligan ku sugan dalka.
Maalgelinta iyo khilaafka Qaraarka 2719
Qaraarka 2767 wuxuu qorsheeyay in laga bilaabo 1 Luulyo 2025 la isticmaalo Qaraarka 2719 (2023) — kaas oo suurtageliyo in lacagta canshuur-qaybsi ah ee Qaramada Midoobay (assessed contributions) lagu maalgeliyo hawlgallada Midowka Afrika — hab 'isku-dhaf' ah oo lacagta QM iyo tan Midowka Afrika iyo deeq-bixiyaasha kale isku daraya. Kulan 12 Maajo 2025 lagu qabtay Golaha Ammaanka ayaa ku guuldarreystay ansixinta qaraarka taas oggolaanaya, ugu horrayn dhexgalka Maraykanka oo ka soo horjeeday. Sidaas awgeed, AUSSOM waxa ay ku tiirsanaatay ballan-qaadyo muddo-gaaban ah oo dhawr deeq-bixiye ah.
Qaybta ugu weyn ee kharashka waa magdhowga mushaharka ciidamada, oo heerka lagu xisaabiyo yahay $828 shaqaale kasta bishii. Warbixin Xoghayaha Guud ee Maajo 2025 waxay ku qiyaastay bakhtiyaanshaha maalgelinta $38.5 milyan, iyadoo miisaaniyadda guud ahayd $154.7 milyan; Xafiiska Taageerada QM ee Soomaaliya (UNSOS), oo ah laf-dhabarka saadka, wuxuu isagana la kulmay dhimis $130 milyan. Shir heer-sare ah oo Nuyoork lagu qabtay Sebtembar 2025, xilligii Shirweynaha 80-aad ee Golaha Guud, ayaa Midowka Afrika ku sheegay bakhti-gelin ilaa $180 milyan, ballan-qaadyo cusub oo waaweynna kama soo baxin.
Xaaladda 2026 iyo su'aalaha mustaqbalka
1 Luulyo 2026, Ergada Maraykanka u fadhida Midowka Afrika waxay Guddiga Midowka Afrika u sheegtay in Maraykanku aanu taageerayn sii-socodka UNSOS ka dib 31 Diseembar 2026, in kastoo aanu ka hor-imaanayn cusbooneysiinta xilka AUSSOM laftiisa. Taasi waxay keentay shirweynihii labaad ee degdegga ah ee dalalka ciidan-bixiyaasha, oo Kampala lagu qabtay 31 Luulyo 2026. Bayaankii shirka wuxuu ku baaqay in Golaha Ammaanka fasax siiyo awood taageero-hawlgal midaysan oo joogto ah muddo 18 ilaa 24 bilood, si looga hortago faaruq ammaan inta ciidamada Soomaaliya la dhisayo. Sidoo kale, Qaraarka 2809 wuxuu go'aansaday in Hawlgalka Kala-guurka Caawimaadda QM ee Soomaaliya (UNTMIS) hawlihiisa oo dhan joojiyo 31 Oktoobar 2026.