Heerka 4 ee curiye

Heerka 4 ee curiye (heerka afraad, ama safka afraad) waa mid ka mid ah safafka jiifka ah ee shaxda xilliyeed ee curiyayaasha kiimikada. Curiyayaasha safkan ku jira waxay leeyihiin afar heer elektaroon (dabaqado elektaroonnadu ku wareegaan xudunta).

Safkan wuxuu ka bilaabmaa potassium (K) wuxuuna ku dhammaadaa krypton (Kr). Waa safka ugu horreeya ee ay ka soo muuqdaan birta kala-guurka ah (transition metals), taas oo ka dhalatay buuxinta dabaqadda hoose ee 3d.

Curiyayaasha safka ku jira

Waxaa safka ku jira potassium iyo calcium (birta alkaline), ka dibna taxane birta kala-guurka ah oo ay ka mid yihiin scandium, titanium, vanadium, chromium, manganese, birta (iron), cobalt, nikkel, naxaas (copper) iyo zinc. Ka dib waxaa yimaada gallium, germanium, arsenic, selenium, bromine iyo gaaska danbeeya ee krypton.

Qaab-dhismeedka elektaroonka

Curiyayaasha safkan waxay buuxiyaan meelaha 4s, 3d iyo 4p. Marka hore waxaa buuxsama 4s, ka dibna 3d, ugu dambeyntiina 4p. Kala-duwanaanshaha buuxinta 3d ayaa sabab u ah in birta kala-guurka ahi ay leeyihiin heerar oksideyn oo badan iyo midabyo kala duwan oo xeryahoodu leeyihiin.

Muhiimadda

Curiyayaasha safkan qaar waxay door weyn ku leeyihiin nolosha iyo warshadaha. Birta iyo naxaasta ayaa aasaas u ah birlaha iyo fiilooyinka korontada. Potassium iyo calcium waxay ka mid yihiin walxaha unugyada noolaha u baahan yihiin, halka birta, zinc, manganese, cobalt iyo naxaastu ay yar-yar tiro ahaan ugu shaqeeyaan enzymes-ka jirka.