Heerka 7 ee curiye
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Heerka 7 (period 7) waa safka toddobaad ee jiifka ah ee shaxda xilliyeed ee curiyeyaasha kiimikada. Wuxuu ka bilaabmaa francium (lambarka atamku 87) wuxuuna ku dhammaadaa oganesson (lambarka atamku 118). Curiyeyaasha safkan oo dhan waa kuwo shucaac-bixiya (radioactive), taas oo la micno ah in xudunta atamkoodu ay burburto oo ay u beddelanto curiyeyaal kale muddo go'an gudaheed.
Safkan wuxuu ku jiraa 32 curiye, tirada oo la mid ah heerka 6aad. Sababtu waa in la buuxiyo qaybaha elektaroonigga ah ee loo yaqaan 7s, 5f, 6d iyo 7p. Buuxinta 5f-ga ayaa keenta koox curiyeyaal ah oo la yiraahdo actinides, oo ka bilaabma actinium (89) ilaa lawrencium (103), oo badanaa hoosta shaxda gaar loogu qoro.
Curiyeyaasha ku jira
Bilowga safka waxaa ah francium, oo ah biraha alkali-ga ah, iyo radium, oo ka mid ah biraha alkaline earth-ka. Kaddib waxaa yimaada actinides-ka, kuwaas oo ay ku jiraan thorium, uranium iyo plutonium. Ka dib lawrencium waxaa jira biro kala guur ah sida rutherfordium, dubnium iyo seaborgium, ugu dambeyntiina curiyeyaasha 7p ee ku dhammaanaya oganesson.
Curiyeyaasha superheavy-ga ah
Curiyeyaasha lambarkoodu ka weyn yahay 103 waxaa la yiraahdaa curiyeyaal culus ama superheavy. Dabiicad ahaan lagama helo cadad la taaban karo; waxaa lagu abuuraa xarumaha cilmi-baarista nukliyeerka iyadoo atamyo lagu tuuro bar-tilmaameed adag (accelerator). Cimrigoodu wuxuu inta badan yahay ilbiriqsiyo ama ka yar, sidaas darteed baaritaanka sifooyinkooda kiimikaad waxa uu ku xiran yahay tijaabooyin dhawr atam oo keliya lagu sameeyo.
Sifooyinka guud
Curiyeyaasha heerka 7 waxay leeyihiin xudun leh tiro badan oo protoon ah, taas oo yareysa xasilloonida nukliyeerka. Marka lambarka atamku kordho, saameynta xawaaraha elektaroonnada gudaha ah (relativistic effects) ayaa beddesha sifooyinka la filayo, sidaas darteed dabeecaddoodu mararka qaar kama mid noqoto tan curiyeyaasha kale ee isla tiirka (group) la jooga.