Hijra

Hijra waa guuritaankii Nabi Muxammad iyo koox ka mid ah kuwii isaga raacay ee Makka uga tegey magaalada Yathrib, oo markii dambe loo bixiyay Madiina. Dhacdadan waxay ka dhacday sannadka 622 ee taariikhda Miilaadiga. Erayga 'hijra' asalkiisu waa af-Carabi, macnihiisuna waa ka guurid ama ka kala tegid — waana ka tegid meel oo aad meel kale u degto.

Hijra lagu tiriyaa dhacdo kala qaybisa laba xaalad oo kala duwan: waagii Makka, oo Muslimiintu ahaayeen koox yar oo cadaadis hoos taal, iyo waagii Madiina, oo ay ka dhisteen bulsho leh maamul, heshiisyo iyo awood siyaasadeed. Sababtaas ayaa Muslimiintii hore uga dhigtay barta laga bilaabo tirinta sannadaha.

Duruufihii ka horreeyay

Muxammad wuxuu dacwadiisa ku bilaabay Makka. Qabiilada Makka, gaar ahaan hoggaanka Qurayshka, waxay ka soo horjeesteen fariintiisa, maxaa yeelay waxay saameyn ku yeelatay diinta sanamyada iyo nidaamka sharaf iyo ganacsi ee magaalada ku xiran. Muslimiintii hore waxaa la soo dhaafay cadaadis bulsho iyo dhaqaale; koox ka mid ah ayaa horay u tagtay Xabashda si ay magangelyo u helaan. Dabadeed dad ka yimid Yathrib ayaa la galay heshiis ay ku martiqaadayaan Muxammad inuu magaaladooda yimaado.

Guuritaanka

Muslimiintu si tartiib ah oo qaybo-qaybo ah ayay uga bexeen Makka. Muxammad wuxuu safarka sameeyay isaga iyo Abuu Bakr, iyaguna waddo aan caadi ahayn ayay qaadeen si ay cid raacsan uga baaqsadaan. Waxaa la wariyaa in ay muddo ku dhuunteen god buur ah intii uu raadraacu socday. Markii ay Yathrib gaareen, magaalada waxay isu beddeshay xarunta bulshada cusub, waxaana loo bixiyay Madiinat al-Nabi (magaalada Nabiga), oo soo gaabatay Madiina.

Waxa ka dhashay Madiina

Madiina waxaa la dhisay heshiis maamul ah oo qeexaya xiriirka kooxaha magaalada degen: kuwii Makka ka soo guuray (Muhaajiriin), kuwii Madiina ku sugnaa oo soo dhoweeyay (Ansaar), iyo qabiilo Yuhuudi ah oo halkaas degganaa. Waxaa kaloo la dhisay masaajid, la habeeyay nidaam garsoor iyo difaac, waxaana ka dhashay xiriir siyaasadeed iyo dagaallo la galay Makka intii ka dambaysay. Nidaamkii walaaltinimo ee lala xiray Muhaajiriinta iyo Ansaarta wuxuu ahaa hab lagu daboolayay baahida dhaqaale ee dadkii guuray.

Taariikhda hijriga

Sannadka hijradu waa saldhigga kalandarka hijriga, oo ah kalandar dayax ah leh 12 bilood iyo qiyaastii 354 maalmood. Bilowga tirintaas lama sameeyn waqtiga dhacdada laftiisa, ee waxaa la dejiyay waagii xilliyada Khaliifayaashii hore, iyadoo sannadka hijrada laga dhigay sannadka koowaad. Sababtaas awgeed, sannadaha hijriga iyo kuwa miilaadiga si buuxda isku ma dhigmaan, waxayna kala guurayaan qiyaastii 11 maalmood sannad kasta.