Hoosjooge

Hoosjooge (Ingiriisi: pawn) waa nooca qaladka ugu badan uwna qiimaha yar ee ciyaarta shaxda. Ciyaartoy kastaa wuxuu bilowga ciyaarta ku leeyahay siddeed hoosjooge, oo lagu safeeyo safka labaad ee dhinaca cadaanka iyo safka toddobaad ee dhinaca madowga.

Hoosjoogaha wuxuu ku kala duwan yahay qaladaha kale laba arrimood: socodkiisu waa dhinac keliya oo hore u socda, dib uma noqon karo; sidoo kale habka uu wax ku qabsado waa mid ka duwan habka uu ku socdo. Sababtaas awgeed, qaab-dhismeedka hoosjoogayaasha (pawn structure) wuxuu inta badan go'aamiyaa qorshaha ciyaarta oo dhan.

Socodka iyo qabsashada

Hoosjoogaha wuxuu hore ugu socdaa hal sanduuq. Marka ugu horreysa ee la dhaqaajiyo, wuxuu dooran karaa inuu laba sanduuq hore u boodo, haddii labada sanduuq banaan yihiin. Qaladka horyaal ku ah wuxuu hoosjoogaha xannibayaa: ma qabsan karo qalad si toos ah hortiisa u taagan. Qabsashadu waxay ku dhacdaa hal sanduuq oo hore ugu jira jiirada (diagonal), midig ama bidix.

Qabsashada marayaanka (en passant)

Haddii hoosjooge laba sanduuq hore u boodo oo uu ku ag joogsado hoosjooge cadow ah oo safkaas taagan, hoosjoogaha cadowga ah wuxuu qabsan karaa sidii iyadoo hal sanduuq keliya la dhaqaajiyay. Xeerkan waxaa loo yaqaan 'en passant' (marayaan). Waa in la fuliyaa isla dhaqdhaqaaqa xiga; haddii kale xaqa waa dhacaa.

Kor-u-qaadista (promotion)

Marka hoosjooge gaaro safka ugu dambeeya ee dhinaca cadowga, waa in lagu beddelaa qalad kale oo isla midab ah: boqorad, fardo, dawaco (bishop) ama qalcad. Boqoradda ayaa inta badan la doortaa, laakiin marmar fardo ayaa la doortaa haddii ay xaalad gaar ah faa'iido ku jirto. Boqorka lagama beddeli karo, hoosjoogaha safka dambena kuma sii jiri karo.

Qiimaha iyo qaab-dhismeedka

Qiimaha caadiga ah ee lagu qiyaaso, hoosjoogaha waxaa loo tiriyaa hal barbaro (1), halka fardaha iyo dawacadu tahay saddex, qalcaddu shan, boqoraddu sagaal. Ereyo caan ah oo lagu tilmaamo xaaladaha hoosjoogaha waxaa ka mid ah hoosjooge kali ah (isolated), hoosjoogayaal laba-laab ah (doubled), iyo hoosjooge xor ah (passed) oo aan hoosjooge cadow ah hortiisa ama dhinacyada ka hor-istaagi karin. Marxaladda dhammaadka ciyaarta, hoosjooge xor ah wuxuu inta badan noqdaa arrinta go'aamisa natiijada.