Horumar

Horumar waa fikrad tilmaamaysa isbeddel u socda xaalad la tixgeliyo inay ka wanaagsan tahay tii hore. Erayga waxaa lagu isticmaalaa dhaqaalaha, bulshada, tignoolajiyada iyo shaqsiga. Isticmaalka guud waxa uu ka kooban yahay laba qaybood: sharraxaad (waxa dhab ahaan isbeddelay) iyo qiimeyn (sababta isbeddelkaas loo tixgeliyo mid wanaagsan).

Sababtoo ah qaybta qiimeynta, macnaha horumarka ma aha mid la isku raacsan yahay. Kooxo kala duwan ayaa isticmaala isla erayga iyagoo ula jeeda yoolal kala duwan: kordhinta wax-soo-saarka, ballaadhinta xuquuqda, ilaalinta deegaanka, ama xoojinta dhaqanka. Sidaas awgeed, falanqayn kasta oo horumar ku saabsan waxa ay u baahan tahay in la caddeeyo cabbirka la adeegsanayo.

Asalka fikradda

Fikradda horumarku waa mid taariikhi ah. Falsafadda reer Yurub ee qarniyada 18-aad iyo 19-aad waxay soo bandhigtay aragti sheegaysa in taariikhdu ay u socoto jiho toosan oo aqoontu iyo nidaamyada bulshadu si joogto ah u wanaagsanayaan. Aragtidan waxaa kala hor yimid falanqeeyayaal sheegay in isbeddelku uu wareeg yahay ama uusan lahayn jiho hore loo yaqaanay.

Horumarka dhaqaalaha iyo bulshada

Qarnigii 20-aad waxaa caan noqday cabbiro tirakoob ah oo lagu qiyaaso horumarka wadanka, sida wax-soo-saarka guud ee gudaha (GDP) ee qofkiiba. Dood ka dhalatay cabbirkaas ayaa keentay in la soo saaro tilmaamayaal kale oo ku daraya caafimaadka, waxbarashada iyo heerka nolosha. Ururrada caalamiga ah waxay isticmaalaan tilmaamayaal isku dhafan si loo muujiyo in kororka dhaqaale kaligiis uusan sharraxayn xaaladda dadka.

Dhaleeceyn

Dhaleeceynta ugu caansan waxay tilmaamaysaa in mashruucyada horumar loogu magac daray ay mararka qaar burburiyaan hab-nololeedyo hore, ama ay faa'iidada u geeyaan koox yar. Sidoo kale, isbeddelka cimilada iyo dhicidda kheyraadka ayaa keenay su'aal ku saabsan in kororka wax-soo-saarku uu sii socon karo. Falanqeeyayaal qaar waxay soo jeediyaan hab lagu qiimeeyo horumarka oo ku salaysan waarnaanta iyo sinnaanta, halkii uu ka ahaan lahaa xawaaraha kororka oo keliya.