Hub

Hub (Ingiriisi: weapon) waa qalab kasta oo loo isticmaalo in lagu dhaawaco, lagu dilo, lagu burburiyo hanti, ama lagu cabsi geliyo qof kale. Qalabku wuxuu noqon karaa mid gacanta lagu qabto sida mindi iyo bir, ama mid farsamo dheer leh sida qori, madfac iyo gantaal. Sidoo kale, alaab asal ahaan loo sameeyay shaqo kale — tusaale faas ama dhagax — waxay hub noqon kartaa marka sidaas loo isticmaalo.

Hubka waxaa loo adeegsadaa ugaadhsi, difaac shakhsiyeed, ilaalin amni, dagaal ciidan iyo dembi. Dawladuhu badanaa waxay xakameeyaan cidda haysan karta noocyada hubka, sida uu u gudbo dalka dhexdiisa iyo dibadda, iyo goobaha lagu qaadan karo. Heshiisyo caalami ah ayaa sidoo kale mamnuucay ama xaddiday noocyo gaar ah oo hub ah.

Qaybaha guud

Habka caadiga ah ee loo kala saaro hubka waa laba qaybood oo waaweyn. Hubka gacanta ee dhow (melee) wuxuu u baahan yahay in isticmaaluhu ku dhowaado bartilmaameedka; tusaale mindi, seef, iyo ul. Hubka fog (fogaan-tuurid) wuxuu bartilmaameedka ka gaaraa meel fog; tusaale qaanso, qori, madfac iyo gantaal. Qayb saddexaad oo caadi ahaan gooni loo yaqaan waa hubka qaraxa, sida bambo iyo miino.

Hubka baahsanaanta ballaaran leh

Erayga 'hubka baabi'inta ballaaran' waxaa lagu tilmaamaa hubka nukliyeerka, kiimikada iyo bayoolojiga. Waxay ku kala duwan yihiin hubka caadiga ah in hal isticmaal uu saameyn karo dad tiro badan iyo deegaan ballaaran, isla markaana aan si sahlan loo kala saari karin ciidan iyo dad rayid ah. Heshiisyo caalami ah — sida heshiisyada ka hortagga faafitaanka hubka nukliyeerka, mamnuucidda hubka kiimikada, iyo mamnuucidda hubka bayoolojiga — ayaa xakameeya samaynta, kaydinta iyo isticmaalka noocyadan.

Taariikh kooban

Hubkii ugu horreeyay wuxuu ka koobnaa dhagax la qoray, ul iyo waran; markii dambe waxaa lagu daray bir la dhalaaliyay, taasoo keentay seefo iyo hub adag. Soo bixitaanka baaruudda ayaa u horseeday hubka rasaasta iyo madaafiicda, kuwaas oo bedelay habka dagaalka. Qarniyadii 19-aad iyo 20-aad, warshadaynta iyo tignoolajiyadu waxay dhaliyeen hub si dhakhso ah wax u ridaya, diyaarado dagaal, gantaallo fog iyo hubka nukliyeerka. Waqtiga casriga ah, nidaamyo elektaroonig ah, diyaarado aan duuliye lahayn (drones) iyo qalab kombiyuutar hagayo ayaa qayb weyn ka ah.

Sharciga iyo xakamaynta

Sharciga caalamiga ah ee samafalka (International Humanitarian Law) wuxuu xaddidaa siyaabaha loo isticmaalo hubka xilliga dagaalka: waxaa la doonayaa in la kala saaro dagaalyahan iyo rayid, laguna joogteeyo dheelitirnaan. Sidoo kale waxaa jira heshiisyo qaar ka mamnuucay hub gaar ah, sida miinooyinka lidka shaqsiga iyo hubka kuleylka aadka u gubta marka loo isticmaalo dad rayid ah. Heer qaran, sharciyada hubka waxay ku kala duwan yihiin dalal ahaan: qaar waxay u baahan yihiin shatiga iyo diiwaangelinta, qaarna gebi ahaanba way mamnuucayaan noocyo hub oo dadweynuhu haysto.