Huuluusiin
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Huuluusiin (Ingiriisi: Holocene) waa xilli juquraafiyeed (epoch) oo ah kii ugu dambeeyay taariikhda dhulka, isla markaana weli socda. Wuxuu bilaabmay qiyaastii 11,700 oo sano ka hor, markii uu dhammaaday xilligii barafka ee ugu dambeeyay. Huuluusiin wuxuu qayb ka yahay xilliga weyn ee Kuwaaternari (Quaternary), wuxuuna ku xiga Bilaystoosiin (Pleistocene).
Astaanta ugu weyn ee Huuluusiin waa cimilo dhow oo deggan marka la barbar dhigo xilliyadii ka horreeyay. Kulaylka celceliska ah ee dunidu wuxuu ku sii jiray xad aan si weyn u kala fogeyn, taasoo suurtogelisay in beeraha, xoolo-dhaqashada iyo magaalooyinku ay ka dhashaan bulshooyinka aadanaha.
Bilowga iyo qeexidda
Bilowga Huuluusiin waxaa lagu xaddiday dhammaadka muddo qabow oo la yiraahdo Younger Dryas, taasoo lagu garto isbeddel degdeg ah oo kulaylka dunidu kor u kacay. Cutubka caalamiga ah ee lagu qeexay waxaa laga soo qaatay xudunta barafka Giriinlaan, halkaas oo lakabyada barafku ay hayaan diiwaan sannad-sannad ah oo cimilo.
Qaybaha
Hay'adaha juquraafiyeed ee caalamiga ah waxay Huuluusiin u kala qaybiyeen saddex qaybood: Giriinlaandiyan (Greenlandian) oo ah tan ugu horreysa, Norsgripiyan (Northgrippian) oo dhexe, iyo Megalaayan (Meghalayan) oo ah tan hadda socota. Kala qaybintan waxaa lagu saleeyay isbeddello cimilo oo lagu arkay diiwaanka barafka iyo kaymaha dhagaxa godadka.
Saamaynta aadanaha
Inta lagu jiro Huuluusiin, aadanuhu wuxuu ka gudbay ugaarsi iyo soo-uruurin una gudbay beerashada. Waxaa soo baxay tuulooyin, magaalooyin, qorista, iyo warshadaha. Isbeddellada dhulka, jiritaanka noocyada, iyo heerarka gaaska carbon-dioxide ee hawada ayaa qeybo badan ka mid ah Huuluusiin dambe si weyn ula xiriira hawlaha bini'aadamka.