I (xaraf)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
157 luqadood

I waa xarafka sagaalaad ee alifbeetada Laatiinka ee aasaasiga ah. Waa mid ka mid ah xarfaha shaqallada (vowels) ee luqado badan. Qaabkiisa weyn waa 'I', halka kan yar yahay 'i' oo caadi ahaan dhibic (tuuray) kor looga saaro.
Af-Soomaaliga qoraalka Laatiinka, 'i' waa shaqal. Sida shaqallada kale ee Af-Soomaali, waxaa laba jibaarid loo isticmaali karaa si dherer loogu muujiyo, tusaale 'ii'. Dheeraanta shaqalka macnaha erayga wuu beddeli karaa.
Taariikhda qaabka
Asalka xarafka waxaa laga soo raad-raacay xuruufta Semitikada hore, oo Gariiggu ka soo saaray xarafka 'iota'. Laatiinku wuxuu iota ka qaatay qaab toosan oo aan lahayn dhibic. Dhibicda ku taal 'i' yar waxay soo baxday xilligii qoraalka gacanta ee dhexe, si loo kala saaro xariiqyada isku dhow ee qoraalka.
Xiriirka J iyo Y
Muddo dheer 'I' iyo 'J' waxay ahaayeen isku xaraf; 'J' wuxuu markii dambe u kala baxay xaraf gooni ah oo shibbane u adeega luqado badan. Sidoo kale luqado qaar 'i' iyo 'y' waxay isku dhawaaq muujiyaan meelo gaar ah.
Isticmaalka calaamadaha iyo cabbirrada
Xisaabta iyo injineernimada, 'i' waxaa loo isticmaalaa tiro maleega aasaasiga ah (imaginary unit), halka 'I' korontada loogu isticmaalo qulqulka koronto (current). Tirooyinka Roomaanka, 'I' waxay ka dhigan tahay kow.