Imaam
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
101 luqadood
Imaam (Carabi: إمام) waa eray Carabi ah oo asal ahaan ka dhashay xididka "a-m-m" ee macnihiisu yahay hor-marid ama tilmaan-siin. Macnaha ugu caansan ee ereyga waa qofka hor kaca salaadda jamaacada, kaas oo dadka kale ku daba salaadaan. Isticmaalka noocan ah wuxuu ka jiraa dhammaan bulshooyinka Muslimka ah, oo aan u baahnayn shahaado rasmi ah mar walba.
Ereyga wuxuu kaloo leeyahay macnayaal ka ballaaran salaadda. Waxaa loogu yeeraa culimo waaweyn oo cilmi diimeed ah, hoggaamiyayaal siyaasadeed oo bulshada Muslimka ah madax u ah, iyo — gaar ahaan dhinaca Shiicada — silsilad hoggaamiyayaal ah oo caqiido ahaan meel gaar ah ka buuxiya. Sidaas darteed macnaha ereyga waa in laga fahmo xaaladda uu ku jiro.
Imaamka salaadda
Marka dadku wada tukanayaan, mid ayaa hor istaaga oo salaadda hoggaamiya. Kuwa kale waxay raacaan dhaqdhaqaaqyadiisa iyo akhriskiisa. Sunni-yada iyo Shiicada labaduba waxay tixgeliyaan in la doorto qofka ugu badan quraanka xifdiga ah ama ugu aqoonta badan diinta. Masaajidyada waaweyn waxaa badanaa jira imaam joogto ah oo mushahar qaata, kaas oo sidoo kale khudbada Jimcaha jeediya, arrimaha bulshada ka jawaabo, oo aroosyada iyo aaska ka qayb qaata.
Fahamka Sunniga
Dhinaca Sunniga, imaamnimadu inta badan waa xilal shaqo oo bulsho, ma aha darajo caqiido ah oo aan la beddeli karin. Waxaa sidoo kale la yiraahdaa "imaam" aasaasayaasha madaahibta sharciga sida Abuu Xaniifa, Maalik, Shaafici iyo Axmed bin Xanbal, iyo culimo kale oo aqoontoodu weyn tahay. Erayga "imaamul-muslimiin" ayaa taariikh ahaan loo isticmaali jiray hoggaamiyaha guud ee dawladda Islaamka.
Fahamka Shiicada
Shiicada, gaar ahaan koox-koox ahaan, waxay imaamnimada u arkaan xil ilaahay dhigay oo silsilad ahaan uga socda Nabi Muxammad iyada oo loo maro Cali bin Abii Daalib iyo faracyadiisa. Kooxda ugu weyn ee Shiicada, oo la yiraahdo Ithnaa Cashariyya (Laba-iyo-tobanleyda), waxay aaminsan yihiin laba iyo toban imaam. Kooxo kale sida Ismaaciiliyiinta iyo Saydiyada waxay leeyihiin silsilad iyo tiro kala duwan.
Isticmaalka Soomaaliya
Soomaaliya iyo bulshooyinka Soomaalida ee dibadda, "imaam" waxaa lagu tilmaamaa ninka masaajidka hoggaamiya oo salaadda hor kaca. Waxaa sidoo kale magaca loo isticmaalaa dad taariikhi ah oo hoggaamiyayaal ahaan loo aqoonsan yahay. Waxaa jira erayo kale oo isku dhow sida "sheekh" iyo "wadaad", oo aan mar walba isku macne ahayn: sheekh iyo wadaad waxay tilmaamaan cilmi iyo xil diimeed guud, halka imaam si gaar ah ugu xiran yahay hoggaaminta salaadda.