Imbiraadooriyada Roomaanka

Imbiraadooriyada Roomaanka waxa loola jeedaa marxaladdii uu dawladdii Rooma ka gudubtay habkii jamhuuriyadeed una wareegtay maamul uu hal nin (imbaraadoor) awoodda ugu weyn ku hayo. Bilowga caadiga loo aqbalo waa markii Octavian, oo magaca Augustus la siiyay, awoodda ku soo ururiyay gacantiisa qarnigii koowaad ee ka horreeyay miilaadiga dabayaaqadiisa. Xarunta bilowga ahi waxay ahayd magaalada Rooma.

Dhulka ay maamushay wuxuu ku baahsanaa hareeraha Badda Dhexe: Talyaaniga, Isbaanishka, Gaul (Faransiiska maanta), Bariga Dhexe qaybo ka mid ah, Waqooyiga Afrika iyo qaybo Boqortooyada Ingiriiska ka mid ah. Nidaamka wuxuu ku tiirsanaa ciidan joogto ah, cashuur, waddooyin dhaadheer iyo maamul gobolleed.

Nidaamka maamulka

Imbaraadoorku wuxuu isku darsaday awoodda ciidan, mid diimeed iyo mid sharci-dejin. Senate-ku (golihii odayaasha) wuu sii jiray, laakiin awooddiisu way yaraatay. Gobol kastaa wuxuu lahaa gudoomiye uu magacaabo imbaraadoorka ama Senate-ku. Sharciga Roomaanka ee muddadaas la qoray ayaa saldhig u noqday nidaamyo sharci oo badan oo Yurub ah.

Dhaqaale iyo bulsho

Dhaqaalaha wuxuu ku salaysnaa beeraha, ganacsiga badda iyo shaqo addoonsi ah oo baahsan. Bulshadu waxay u kala baxday muwaadiniin, dad xor ah oo aan muwaadin ahayn, iyo addoommo. Muwaadinnimada Roomaanka waxaa lagu ballaariyay dad badan oo gobollada ku nool qarniyada dambe.

Diinta

Bilowga waxaa jiray diin badan-ilaahyo ah oo dawladdu maamusho, iyo caado ah in imbaraadoorada la caabudo. Qarniga afraad ee miilaadiga, Masiixiyaddu waxay noqotay diin la aqbalay kadibna diinta dawladda.

Kala qaybsanaanta iyo dhammaadka

Qarniyada dambe waxaa jiray kala qaybin maamul oo u dhaxaysa Galbeed iyo Bari. Qaybta Galbeed waxay burburtay qarniga shanaad ee miilaadiga, iyadoo dhinacyo reer Yurub ah oo dibadda ka yimid gacanta ku dhigeen dhulal badan. Qaybta Bari, oo xaruntu ahayd Constantinople, way sii jirtay ilaa qarniga shan iyo tobnaad; taariikhyahannada casriga ah waxay badanaa ugu yeeraan Imbiraadooriyada Bisaanti.