Indhaddaalis

Indhaddaalis waa dhacdo optiko ah (mid la xiriirta socodka iftiinka) oo ka timaadda marka fallaadhaha iftiinka ay qalloocaan iyagoo maraya lakabyo hawo oo kulaylkoodu kala duwan yahay. Sababtoo ah cufnaanta hawada waxay ku xiran tahay heerkulka, iftiinku isku xawaare kuma socdo lakab kasta, sidaas darteedna jidkiisa wuu iska leexiyaa. Isha aragga waxay muuqaalka u fasirtaa inuu ka imanayo meel aan ahayn meesha shayga dhab ahaan yaal.

Indhaddaalis ma aha khiyaali maskaxeed oo qofka uun arko; waa muuqaal la sawiri kara oo kamarad qaadi karto. Tan ayaa ka soocda riyada iyo aragti-beenta caafimaad darrada. Waxa la arko badanaa waa jiritaan cirka, biyo-ekaan, ama shay laba jibbaaran ama gebi ahaanba rogan.

Sida u dhacdo

Marka dhulku aad u kululaado — tusaale ahaan ciid ama waddo taar ah oo qorraxda maalinta dhexe ay ku dhacayso — lakabka hawada ee dhulka ku dheggan wuu ka kululaadaa kan ka sarreeya. Hawada kulul waxay leedahay cufnaan hooseeya. Fallaadhaha iftiinka ee hoos u socda waxay si tartiib ah u qalloocaan oo ay dib kor ugu noqdaan intii aanay dhulka gaarin. Isha waxay markaas aragtaa muuqaal ka soo baxaya dhulka, kaas oo inta badan ah iftiin cirka ka yimid — waana sababta ay dhulku u ekaado biyo.

Noocyada

Indhaddaalista waxaa guud ahaan loo kala saaraa laba nooc. Nooca hoose (inferior) waa kan muuqaalku ka hooseeyo shayga dhabta ah, oo ah kan lamadegaannada iyo waddooyinka laga arko. Nooca sare (superior) wuxuu dhacaa marka hawada dhulka ku dheggan ay ka qabow tahay tan sare — sida badaha barafka leh — halkaas oo doonniyo ama jasiirado ay u muuqdaan sida ay ka sarreeyaan cirifka, mararka qaarna rogan yihiin. Waxaa jira sidoo kale muuqaallo isku dhafan oo dhexdhexaad ah oo lakabyo badan ay ka wada qayb qaataan.

Xiriirka cirifka aragga

Qalloocidda iftiinka ee hawada (refraction) waxay sidoo kale sabab u tahay in cirifka aragga uu u muuqdo mid ka fog inta uu dhab ahaan yahay, iyo in qorraxdu weli la arko kadib markii ay dhab ahaan dhacday. Indhaddaalista waa qayb ka mid ah isla kooxda dhacdooyinkaas, laakiin waxay ka duwan tahay maadaama ay muuqaal cad oo shay ah abuurto, ee ma aha oo kaliya isbeddel yar ee booska.

Muhiimadda

Indhaddaalista waxay saameyn ku leedahay hawlgallada badda iyo cirka, sababtoo ah waxay khaldi kartaa qiyaasta masaafada ama meelaynta calaamadaha. Sidoo kale waxay ka mid tahay tijaabooyinka fiisigiska ee lagu sharraxo isbeddelka tusmada qalloocidda (refractive index). Suugaanta iyo sheekooyinka safarka lamadegaanka, waxay noqotay astaan loo adeegsado shay la doonayo oo aan la gaarayn.