Indho

Indho (keli: il; sidoo kale la yiraahdo indhaha) waa xubinta jirka ee iftiinka qabata oo u beddesha calaamado dareen oo maskaxda loo diro. Isha waxay awood u siisaa noolaha inuu arko midab, qaab, dhaqdhaqaaq iyo masaafo.

Noocyada indhuhu aad bay u kala duwan yihiin. Xayawaanka qaarkiis waxay leeyihiin oo keliya bar dareen-iftiin oo fudud, halka kuwa kalena ay leeyihiin indho isku dhafan (compound eyes) sida cayayaanka, ama indho nooca kaamerada u eg sida aadanaha iyo naasleyda kale.

Qaab-dhismeedka isha aadanaha

Isha aadanaha waxay leedahay lakabyo iyo qaybo shaqo kala duwan qabta. Kornea (jaleecada hore ee hufan) iyo lens (muraayadda gudaha) ayaa iftiinka isku ururiya. Iris-ka (qaybta midabka leh) wuxuu xakameeyaa cabbirka daloolka la yiraahdo pupil, taasoo go'aamisa inta iftiin ee gudaha gasha. Retina-ku waa lakabka dambe ee unugyada dareenka iftiinka ku jiraan; halkaas ayaa laga bilaabaa calaamadda.

Unugyada retina-da waxaa loo kala saaraa kuwa usha u eg (rods) oo iftiin yar ku shaqeeya, iyo kuwa geeska u eg (cones) oo midabka kala saara. Calaamadaha waxaa xarigga aragga (optic nerve) qaada oo maskaxda qaybta dambe geeya, halkaas oo sawirka lagu fasiro.

Sida aragguhu u shaqeeyo

Iftiinka ka soo laabta walxaha ayaa isha gala, kornea iyo lens-kuna waxay isugu ururiyaan retina-da. Sawirka retina-da ku dhaca wuu rogan yahay, maskaxduna way saxdaa. Muraayadda gudaha waxay bedeshaa qaabkeeda si loo arko wax dhow iyo wax fog; habkaas waxaa la yiraahdaa isku-hagaajin (accommodation).

Caqabadaha aragga

Khaladaadka ugu badan ee aragga waxaa ka mid ah aragga-dhow (myopia), aragga-fog (hyperopia) iyo qaab-xumaanta kornea (astigmatism); badanaa waxaa lagu hagaajiyaa muraayado ama lens taabasho. Cudurro kale oo caan ah waxaa ka mid ah daahitaanka lens-ka (cataract), cadaadiska isha (glaucoma), iyo dhaawaca retina-da ee la xiriira sonkorowga.