Iniin

Iniin waa qaybta dhirta abuurka leh oo ka soo baxda ubaxa ka dib marka bacriminta dhacdo. Waxay ka kooban tahay dhir-yar (embriyo) oo ah dhirta cusub oo aan weli koray, cunto kaydsan oo embriyada u adeegto marka ay bilaabato koritaanka, iyo qolof dibadda ah oo ilaaliso.

Iniinta waa habka ugu badan oo dhirta sare (dhirta iniinta leh) ay ku tarmi oo ku faafiso. Sababtoo ah iniinta way adkaysan kartaa qalayl, qabow iyo waqti dheer oo hurdo ah, waxay dhirta u suurtageliso inay ka gudubto xilliyo aan ku habboonayn koritaanka.

Qaybaha iniinta

Saddex qayb waaweyn ayaa jira. Embriyada waxay ka kooban tahay xididka bilowga ah (radicle), jirridda bilowga ah iyo caleemaha iniinta (cotyledon). Cuntada kaydsan waxay ku jirtaa endosperm-ka ama cotyledon-yada laftooda, oo inta badan ka kooban tahay istaarj, saliid iyo borotiin. Qolofta iniinta (testa) waxay ka hortagto biyo-lumis, cudurro iyo dhaawac.

Kala duwanaanshaha dhirta

Dhirta iniinta leh waxaa loo kala qaybiya laba koox. Dhirta iniintaa qaawan (gymnosperms), sida geedaha sanawbarka, waxay iniinta ku sameeyaan miisaanka koonaha oo aan miro ku dahaarnayn. Dhirta ubaxa leh (angiosperms) waxay iniinta ku dhex sameeyaan miro, taasoo caawiso faafinta. Angiosperms-ka waxaa sidoo kale loo kala saaraa kuwa hal cotyledon leh iyo kuwa laba leh.

Hurdada iyo soo bixista

Iniin badan ma soo baxdo isla marka ay ka go'do dhirta hooyo. Waxay gashaa hurdo (dormancy) oo ilaaliso inay soo bixi xilli aan ku habboonayn. Xaaladaha soo bixista waxaa ka mid ah biyo, heerkul ku habboon iyo oksijiin; noocyo qaarna waxay u baahan yihiin iftiin, dab, ama in qolofta ay xumaato ka hor.

Faafinta

Iniinta waxay ku faaftaa dabaysha, biyaha, xayawaanka iyo qarxidda miraha. Qaar waxay leeyihiin baalal ama timo dabaysha u qaado. Mirihii macaan waxaa cunaan shimbiraha iyo naasleyda, kadibna iniinta lagu saaraa saxarada meel kale. Noocyo kalena waxay leeyihiin xardho ku dhegta dhogorta xayawaanka.

Muhiimadda beeraha iyo cuntada

Iniinta waa aasaaska cuntada aduunka. Hadhuudhka, bariiska, sarreenka, digirta, loofiga iyo simsimta dhammaantood waa iniin. Waxaa sidoo kale laga saaraa saliidaha cunnada. Beeraleyda waxay iniinta u isticmaalaan abuur; xarumo caalami ah oo iniin kaydiya (seed banks) waxay ilaaliyaan noocyada dhirta si aan lumin.