Isbitaal

Isbitaal waa xarun caafimaad oo bixisa baaritaan, daaweyn iyo daryeel bukaan-jiifka ah. Waxaa ka shaqeeya dhakhaatiir, kalkaaliyayaal, farmashiisteyaal iyo shaqaale farsamo oo kale. Waxa isbitaal ka soocda rug caafimaad oo yar waa awoodda uu u leeyahay in bukaanka la seexiyo, la ilaaliyo saacado badan, lagana qabto qaliin iyo xaalado degdeg ah.

Isbitaallada waxaa laga leeyahay dawlado, hay'ado samafal, jaamacado ama shirkado ganacsi. Nidaamka lacag-bixinta wuxuu ku kala duwan yahay waddan ilaa waddan: qaar waxay ku tiirsan yihiin caymis caafimaad, qaarna miisaaniyad dawladeed ama lacag bukaanku toos u bixiyo.

Qaybaha guud

Isbitaal caadi ah wuxuu leeyahay qeybta gargaarka degdegga ah (emergency), qeybta bukaan-socodka (outpatient), qolalka qaliinka, qeybta caafimaadka hooyada iyo dhalmada, qeybta caruurta, iyo qeybta daryeelka xoogan (ICU) oo loogu talagalay bukaanka xaaladdoodu halis tahay. Waxaa sidoo kale jira shaybaar baaritaan, qeyb sawirka (raajo, ultrasound), iyo farmashiye.

Heerarka adeegga

Nidaamyada caafimaadka badankood waxay isbitaallada u kala qaybiyaan heerar. Isbitaalada heerka koowaad waxay qabtaan xaalado caadi ah; kuwa gobolka ayaa qaada kiisas ka adag; halka isbitaalada takhasuska ama kuwa jaamacadeed ay qabtaan kiisaska ugu adag, sidoo kalena ay tababaraan ardayda caafimaadka oo cilmi-baaris sameeyaan. Habkan waxaa loo yaqaan nidaamka gudbinta (referral), kaas oo bukaanka laga gudbiyo heer hoose ilaa heer sare.

Taariikh

Xarumo daryeel bukaan ah ayaa ka jiray dhaqamo hore, oo ay ka mid yihiin kuwa Hindiya, Giriigga iyo bariga Mediterranean-ka. Xilligii dhexe ee Islaamka, xarumaha loo yaqaan 'bimaristan' ayaa ka jiray magaalooyin sida Baqdaad, Dimishiq iyo Qaahira, waxayna lahaayeen qeybo kala duwan iyo shaqaale mushahar qaata. Isbitaalka casriga ah, oo ku dhisan nadaafad adag, cilmiga jeermiska iyo suuxinta, wuxuu horumaray qarniyadii 19-aad iyo 20-aad.