Isticmaarka Faaris (ama Boqortooyada Faaris) waa magac guud loo isticmaalo taxane boqortooyooyin oo xarunta talooyinkooda ahayd dhulka Iiraan ee maanta. Boqortooyooyinkaas kala duwanaa waxay xukumeen aag ballaaran oo gaaray Aasiya Yare, Masar, Mesobotamiya, Kawkaas iyo Aasiya Dhexe. Ereyga 'Faaris' asal ahaan wuxuu ka yimid gobolka Paars (Fars) ee koonfurta Iiraan, halkaas oo qoyska boqortooyada ugu horreeyay ka soo jeeday.

Boqortooyooyinka caanka ah ee lasoo tiriyo waxaa ka mid ah Akaymeniidiinta (qiyaastii qarnigii 6-aad ilaa 4-aad ka hor Miilaadka), Bartiyaanka (Arsakiidiinta), Saasaaniyiinta, iyo dabadeed dowlado Islaami ah sida Safawiyiinta iyo Qajaariyiinta. Nidaamka maamul ee Faaris wuxuu caan ku ahaa qaybinta dhulka gobolo (satrapy) oo taliye la magacaabay ka madax yahay, iyo isticmaalka luqado badan oo maamul.

Akaymeniidiinta

Kuuros (Cyrus) wuxuu aasaasay boqortooyada Akaymeniidiinta isagoo isku daray dhulal Meediyaan iyo kuwo kale. Dariyus wuxuu dabadeed nidaamiyay canshuuraha, waddooyinka boqortooyada iyo lacagta. Luqadda Aramiga waxay noqotay luqad maamul lagu isticmaalo dhamaan gobollada. Boqortooyadan waxay dhammaatay markii Aleksander Maqdooni qabsaday dhulalka Faaris.

Bartiyaanka iyo Saasaaniyiinta

Ka dib xukunkii Seleukiidiinta ee Giriigga ku saleysnaa, Bartiyaanka waxay dhistay nidaam boqortooyo oo amiiro maxalli ah awood badan ku lahaayeen. Saasaaniyiinta ayaa ku beddeshay qarnigii saddexaad, waxayna dhisay dowlad xarun leh oo diinta Sorooastariga ka dhigtay diin dowli ah. Saasaaniyiinta iyo Boqortooyada Rooma (ka dibna Bisaantiya) waxay dagaallo dhaadheer ku dhex maray xadka Mesobotamiya iyo Armeeniya. Xukunkooda wuxuu dhammaaday qarnigii toddobaad markii ciidamada Muslimiinta ee Carbeed qabsadeen dhulka.

Maamul iyo dhaqaale

Boqortooyooyinka Faaris waxay ku tiirsanaan jireen canshuur dhul iyo beeraley, ganacsiga waddooyinka silsiladaha isku xira Shiinaha iyo Bariga Dhexe, iyo ciidan fardooley. Maamulka wuxuu inta badan u ogolaanayay bulshooyinka la qabsaday inay diintooda iyo luqaddooda sii wataan, inta lay bixinayo canshuurta iyo ay muujiyaan daacadnimo siyaasadeed. Habkan wuxuu yareeyay kharashka gumaysi toos ah, laakiin wuxuu sidoo kale u furay dariiqa kacdoonno gobolleed.

XusuusinEreyga 'isticmaar' halkan waxaa loola jeedaa balaadhin boqortooyo hore, ee ma aha gumaysigii Yurub ee qarniyada 19-aad iyo 20-aad; nidaamyadan waxay ku shaqeeyeen fikrado kala duwan oo talis iyo dhul-haynta.

Hubanti la'aanTaariikhaha iyo xadka dhulka ee boqortooyooyinkan waxay ku kala duwan yihiin ilo taariikhi ah; tirooyinka dadka iyo ciidamada ee laga helo qoraallada hore badanaa lama xaqiijin karo.

Qeybaha:352 eray · 0 ilo