Istoroontiyaam
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
151 luqadood

Istoroontiyaam (Strontium) waa curiye kiimikaad ah oo astaantiisu tahay Sr, lambarka atamigana uu yahay 38. Wuxuu ka tirsan yahay kooxda birta dhulka alkaline-ka ah (alkaline earth metals), taas oo isku xigta kalsiyaam iyo bariyaam. Waa bir cad oo jilicsan, oo si dhakhso ah ugala falgasha hawada iyo biyaha.
Sababtoo ah falgalkiisa xoogga leh, dabeecadda kuma jiro isagoo keli ah; wuxuu ku jiraa macdano, gaar ahaan celestine (strontium sulfate) iyo strontianite (strontium carbonate). Magaca wuxuu ka soo jeedaa tuulada Strontian ee Iskootland, halkaas oo macdanta laga helay dhammaadkii qarnigii 18-aad.
Sifooyinka kiimikaad iyo jireed
Istoroontiyaam wuxuu caadi ahaan sameeyaa ion-ka Sr²⁺, isagoo laba elektaroon sii daaya. Kiimikadiisu waxay aad ugu dhow tahay tan kalsiyaam, taas oo keenta in jidhka bini'aadamku uu istoroontiyaam ku beddelo kalsiyaam, gaar ahaan lafaha. Marka la gubo, xeryahiisu waxay ololka siiyaan midab guduud ah, taas oo loo isticmaalo baaruudda dabaaldegga (fireworks) iyo calaamadaha digniinta.
Isotoobyada
Istoroontiyaam wuxuu leeyahay isotoobyo dabiici ah oo deggan. Isotoobka shucaaca leh ee ugu caansan waa istoroontiyaam-90, oo ka mid ah wax-soo-saarka kala-jajabinta nukliyeerka. Sababtoo ah wuxuu ku ururaa lafaha, waxaa loo tixgeliyaa halis caafimaad marka uu ku faafo deegaanka ka dib shilalka nukliyeerka ama tijaabooyinka hubka. Isotoob kale, istoroontiyaam-89, ayaa daawada looga isticmaalaa daaweynta xanuunka lafaha ee kansarka la xiriira.
Isticmaalka
Waqti dheer, istoroontiyaam waxaa loo isticmaali jiray muraayadaha shaashadaha telefishinka ee nooca CRT, si loo joojiyo shucaaca X-ray. Markii tignoolajiyadaas la beddelay, baahida ayaa hoos u dhacday. Hadda waxaa loo isticmaalaa midabbada dabka, birta ferrite ee magnate, iyo qaar ka mid ah alaabta ilkaha ee dareenka yaraysa. Xeryaha istoroontiyaam ayaa sidoo kale lagu daraa daawada cadayga ilkaha nugul.