Isuduwe Habka Juqraafiga

Isuduwe Habka Juqraafiga (Ingiriisi: Geographic coordinate system) waa hab xisaabeed oo meel kasta oo dusha Dhulka ah lagu qeexo laba ama saddex tiro. Labada tiro ee ugu caansan waa loolka (latitude) iyo dhigta (longitude), halka tirada saddexaad ay noqon karto joogga (altitude) marka la rabo booska saxda ah ee saddex-cabbir ah.

Habkan waa aasaaska maab-samaynta, badmaaxnimada, duulista iyo qalabka GPS. Isaga oo aan la jirin qeexid cad oo ku saabsan qaabka Dhulka iyo halka laga bilaabayo tirinta, tirooyinka isuduwaha ma noqon karaan mid la isku halleeyn karo.

Loolka iyo dhigta

Loolka wuxuu cabbiraa in meesha ay woqooyi ama koonfur u jirto dhulbaraha (equator). Wuxuu u dhexeeyaa 0° dhulbaraha ilaa 90° woqooyi (cirifka woqooyi) iyo 90° koonfur. Dhigta waxay cabbirtaa in meesha ay bari ama galbeed u jirto xariiqda hore (prime meridian), oo caadi ahaan la marsiiyo Greenwich ee London; waxay u dhexeysaa 0° ilaa 180° bari iyo 180° galbeed. Labadooda waxaa lagu qori karaa darajooyin-daqiiqado-ilbiriqsiyo (tusaale 2° 02′ N, 45° 20′ E) ama darajo jajab ah (2.03, 45.34).

Datum iyo qaabka Dhulka

Dhulka ma aha goobo saxda ah; wuxuu u eg yahay ellipsoid oo cirifyada laga fiiqsan yahay. Sidaas darteed isuduwaha wuxuu ku tiirsan yahay 'datum' — model qeexaya cabbirka iyo booska ellipsoidka la isticmaalayo. Datum-ka caalamiga ah ee GPS wuxuu yahay WGS 84. Isla booska dhabta ah wuxuu tirooyin kala duwan yeelan karaa haddii datum kala duwan la isticmaalo, taasina waxay keentaa qalad cabbir leh haddii xogta aan la beddelin (la 'transform' garayn).

Ka-beddelka maab-ka fidsan

Marka isuduwaha kubbadeed loo rogo maab fidsan, waa lagama maarmaan in la isticmaalo 'projection' (tusaale Mercator ama UTM). Rogid kastaa waxay dooraysaa waxa la ilaalinayo — qaab, bax, fogaan ama jiho — sababtoo ah suurtagal ma aha in dhammaantood la ilaaliyo hal mar. Maab-yada casriga ah iyo barnaamijyada GIS waxay caadi ahaan si cad u sheegaan datum-ka iyo projection-ka la isticmaalay.