Jaantusyada Venn

Jaantusyada Venn waa qaab sawir ah oo lagu muujiyo xiriirka ka dhexeeya kooxo (sets, oo ah ururin walxo la tiriyo). Koox kastaa waxay leedahay goob (wareeg) ama shape kale oo xiran. Meesha wareegyada isku dul saaran yihiin waxay muujinaysaa walxaha ay kooxaha wadaagaan. Meelaha kali ah waxay muujinayaan walxo ka mid ah koox keliya.

Qaabkan waxaa loo aaneynayaa John Venn, oo caalim reer Ingiriis ah oo qarniyadii 19-aad ka shaqeeyay caqliga (logic). Isaga ka hor iyo ka dib culimo kale, oo ay ka mid yahay Leonhard Euler, waxay isticmaaleen jaantusyo la mid ah. Farqiga muhiimka ah: jaantuska Venn wuxuu muujiya dhammaan isku-darsameyaasha suurtogalka ah ee kooxaha, xataa haddii qaar madhan yihiin.

Sida uu u shaqeeyo

Marka laba wareeg la isku dul saaro, waxaa dhalanaya afar gobol: walxaha koox A oo keliya, kuwa koox B oo keliya, kuwa labada koox wadaagaan (isgoysyo/intersection), iyo bannaanka labadaba (oo badanaa lagu xaddido sanduuq weyn oo loo yaqaan 'universe'). Marka la isticmaalo saddex wareeg, gobollada waxay noqonayaan siddeed. Guud ahaan, n koox waxay dhalisaa 2 oo lagu koray n gobol.

Isticmaalka

Jaantusyada Venn waxaa badanaa lagu isticmaalaa waxbarashada xisaabta iyo caqliga, gaar ahaan marka lagu sharraxayo hawlaha kooxaha: isku-darka (union), isgoysyo (intersection), iyo farqiga (difference). Sidoo kale waxaa loo adeegsadaa warbixinno ganacsi, cilmi-baaris, iyo warbaahinta si loo muujiyo isku-shaandheynta koox kala duwan.

Xaddidaadka

Marka tirada kooxaha kordho, wareegyo caadi ah kama sameysan karaan dhammaan gobollada loo baahan yahay. Afar koox iyo ka badan waxay u baahan yihiin shapes-yo qalloocan sida ellipses ama qaabab kale. Sababtaas, jaantusyada Venn ee wax ka badan saddex koox way adkeeyaan akhriska, isla markaana Euler diagrams ama qaabab kale ayaa mararka qaarkood ka habboon.